The Ψ Podcast

Ζήλια: όταν η αγάπη συναντά τον φόβο της απώλειαςΗ ζήλια συνήθως αντιμετωπίζεται ως κάτι που πρέπει να ντρεπόμαστε ή να ξεριζώσουμε, ενώ στην πραγματικότητα, όπως θα προσπαθήσω να δείξω σε αυτό το επεισόδιο, πηγάζει από την αγάπη και δεν είναι πάντα παθολογική. Στο επεισόδιο διερευνώνται οι πρώιμες ψυχικές ρίζες της ζήλιας, από την πρώτη τριαδική εμπειρία του παιδιού και το οιδιπόδειο σύμπλεγμα έως τις ενήλικες ερωτικές σχέσεις. Εξετάζεται πότε η ζήλια παραμένει ένα ανθρώπινο συναίσθημα, μέσα από το οποίο αναγνωρίζεται η επιθυμία του Άλλου, και πότε μετατρέπεται σε εμμονή, καχυποψία και ανάγκη ελέγχου. Η διαδρομή αυτή φωτίζεται μέσα από δύο εμβληματικές μορφές της λογοτεχνίας: τη Δηιάνειρα στις *Τραχίνιες* του Σοφοκλή και τον Οθέλλο του Σαίξπηρ, δύο διαφορετικές εκδοχές της αγωνίας απέναντι στην απώλεια. Στη συνέχεια, εξετάζεται η αναδρομική ζήλια, όπου ο αντίζηλος ανήκει στο παρελθόν αλλά εξακολουθεί να κατοικεί στο παρόν, καθώς και η διάκριση ανάμεσα στη ζήλεια και τον φθόνο. Γιατί, τελικά, το δυσκολότερο στη ζήλια δεν είναι μόνο να γίνει ανεκτή η πιθανότητα απώλειας του Άλλου, αλλά και να αναγνωριστεί ότι ο άνθρωπος που αγαπιέται παραμένει ένα ξεχωριστό πρόσωπο, με δική του επιθυμία και ελευθερία.00:00 Εισαγωγή02:16 Ζηλεύουμε γιατί αγαπάμε05:58 Πώς γεννιέται η ζήλια: η πρωταρχική σχέση10:37 Ο τρίτος και το οιδιπόδειο16:38 Φυσιολογική ζήλια19:00 Ταπείνωση και επιθετικότητα21:49 Δηιάνειρα και Ηρακλής29:02 Παθολογική ζήλια: προβολική και παραληρητική34:22 Πώς ξεχωρίζουμε τη φυσιολογική από την παθολογική ζήλια36:08 Ο Οθέλλος του Σαίξπηρ41:25 Αναδρομική ζήλια44:14 Ζήλια και φθόνος46:33 Κλείσιμο

Τι σημαίνει πραγματικά να είναι κανείς ψυχικά υγιής; Ταυτίζεται η ψυχική υγεία με την απουσία συμπτωμάτων, την ευτυχία και τη συναισθηματική ισορροπία ή αφορά κάτι βαθύτερο;Στο επεισόδιο εξετάζονται οι τέσσερις, κατά την άποψη μου, σημαντικότεροι πυλώνες της ψυχικής υγείας: η αυτογνωσία, η δημιουργικότητα, η σχέση με το σώμα και οι σχέσεις με τους άλλους. Μέσα από την ψυχαναλυτική σκέψη και την κλινική εμπειρία, διερευνάται η σημασία της συναισθηματικής επεξεργασίας, της δημιουργικής ζωής και της δυνατότητας ουσιαστικής σύνδεσης με τον άλλον.Η ψυχική υγεία δεν ορίζεται ως απουσία οδύνης, σύγκρουσης ή αβεβαιότητας, αλλά ως η δυνατότητα διατήρησης της ψυχικής ζωντάνιας μέσα σε αυτές.

Τι είναι η επιθυμία; Γιατί επιθυμούμε αυτό που δεν μπορούμε να έχουμε; Τι συμβαίνει στον έρωτα και τη σεξουαλικότητα; Και γιατί επαναλαμβάνουμε αυτό που γνωρίζουμε ότι μας κάνει κακό;Στο επεισόδιο αυτό εξερευνούμε τη Λακανική Ψυχανάλυση μαζί με τον ψυχίατρο και ψυχαναλυτή Νίκο Μοσχόπουλο.Μιλάμε για το ασυνείδητο και τη γλώσσα, το Φαντασιακό, το Συμβολικό και το Πραγματικό, την επιθυμία και την έλλειψη, τηn απόλαυση και το σύμπτωμα, το στάδιο του καθρέφτη, τον έρωτα, τη σεξουαλικότητα και τη σχέση με τον Άλλο. Εξετάζουμε επίσης τι σημαίνει η «επιθυμία του αναλυτή», πώς νοείται η θεραπευτική αλλαγή στη λακανική ψυχανάλυση και τι σημαίνει τελικά «να μην υποχωρείς από την επιθυμία σου».Ένα επεισόδιο για τον Lacan, την επιθυμία, την απόλαυση, τον έρωτα και το ασυνείδητο.

Πώς προστατεύεται ο ψυχισμός μας από το άγχος; Στο επεισόδιο αυτό μιλάω για τους μηχανισμούς άμυνας: την άρνηση, την προβολή, την απώθηση, τη διανοητικοποίηση, τηνεκλογίκευση, τη μετάθεση, τη μετουσίωση, δηλαδή κάποιους από τους τρόπους με τους οποίους η ψυχή μας επιβιώνει από το ψυχικό άλγος και το ανυπόφορο άγχος.Ο άξονας του επεισοδίου είναι ο μύθος του Περσέα. Για να νικήσει τη Μέδουσα, ο Περσέας δεν την κοίταξε ποτέ κατάματα: είδε μόνο το είδωλό της πάνω στη γυαλισμένη ασπίδα πουτου έδωσε η Αθηνά. Έτσι ακριβώς λειτουργεί και η άμυνα. Μας επιτρέπει να δούμε έμμεσααυτό που δεν αντέχουμε να δούμε ευθέως, με το τίμημα ότι το είδωλο είναι πάντοτε λίγο παραμορφωμένο.Το επεισόδιο συνεχίζει τη συζήτηση του προηγούμενου, όπου είχαμε μιλήσει για το άγχος ως σήμα κινδύνου. Αν το άγχος είναι ο συναγερμός, οι άμυνες είναι όσα κάνει ο ψυχισμόςμας μόλις εκείνος χτυπήσει.Θα συζητηθούν επίσης τη διάκριση ανάμεσα στις πρώιμες και τις ώριμες άμυνες, τι σημαίνειμια άμυνα να γίνεται άκαμπτη, και τι συμβαίνει με τις άμυνες μέσα στην ψυχοθεραπεία,όπου δεν γκρεμίζονται αλλά χαλαρώνουν σιγά σιγά μέσα σε μια ασφαλή σχέση.

Το άγχος αποτελεί ένα από τα συχνότερα βιώματα της σύγχρονης ζωής, όμως τι συμβαίνει όταν ένας φυσιολογικός μηχανισμός προειδοποίησης παραμένει διαρκώς ενεργοποιημένος; Στο επεισόδιο εξετάζονται η διαφορά ανάμεσα στο άγχος, το στρες και τον φόβο, καθώς και η διάκριση ανάμεσα στο παροδικό, το χρόνιο, το συνειδητό και το ασυνείδητο άγχος. Μέσα από τους μύθους του Τάνταλου, του Σίσυφου και του Δαμοκλή φωτίζονται διαφορετικές μορφές της αγχώδους ζωής. Παράλληλα, εξετάζεται η σχέση του άγχους με τις απαιτήσεις της σύγχρονης κοινωνίας και διερευνάται η ψυχική ανθεκτικότητα ως δυνατότητα να συνεχίζεται η ζωή χωρίς η δύσκολη εμπειρία να την κατακλύζει.00:00 Εισαγωγή στο Άγχος02:53 Τα Είδη του Άγχους και οι Επιπτώσεις του06:10 Η Ψυχική Ανθεκτικότητα και η Σχέση της με το Άγχος09:00 Η Φύση του Άγχους και οι Χρόνιες Συνθήκες11:53 Σύγχρονη Κοινωνία και Άγχος16:35 Συμπτώματα και Ερμηνεία του Άγχους18:31 Προβλήματα που Προκαλεί το Άγχος20:55 Η Σχέση Άγχους και Δημιουργικότητας22:51 Χρόνιο Άγχος και Αντιμετώπιση23:49 Η Σχέση Άγχους και Δημιουργικότητας26:33 Συνειδητό και Ασυνείδητο Άγχος29:50 Τα Είδη του Άγχους: Ψυχωτικό, Παρανοϊκό και Καταθλιπτικό35:09 Η Φύση του Άγχους και η Ψυχική Ορίμανση36:34 Μυθολογικές Αναφορές στο Άγχος39:42 Η Τραγικότητα του Σίσυφου και του Τάνταλου42:57 Η Δαμόκλειος Σπάθη και η Ψυχολογία της Επιτυχίας45:20 Η Κουλτούρα της Διαρκούς Επίδοσης46:43 Η Σημασία της Γειτονιάς στην Κοινωνία49:54 Ψυχική Ανθεκτικότητα και Κοινωνικές Δυσκολίες53:41 Διάλογος και Ψυχική Ανθεκτικότητα