Scientias Podcast

In deze aflevering duiken Diederik Jekel en Krijn Soeteman opnieuw in het Apollo-programma. Dit keer staan Apollo 15 en Apollo 16 centraal, de missies waarin de maanreizen pas echt wetenschappelijke expedities werden. Met langere verblijven, een maanauto, nieuwe experimenten en wetenschappers die vanaf de aarde live meekeken, veranderde de maan ineens in een rijdend laboratorium.
00:00 Intro: Apollo 15 en 16 als echte wetenschapsmissies
02:28 De Apollo-reeks gaat verder
03:00 Waarom Apollo 15, 16 en 17 de J-missies heten
04:30 De verwarrende nummering van Apollo
04:56 Apollo 1 en de ramp die NASA veranderde
08:00 Waarom Apollo 2 en 3 niet bestaan
10:00 Van testvluchten naar maanlanding
12:30 De J-missies: langer blijven, verder rijden, meer wetenschap
14:49 Afvalzakken op de maan als onverwacht experiment
17:54 Panspermie en de vraag hoe leven kan overleven
20:00 Astronauten, straling en medische data
20:39 Jim Irwin en de bijna-hartproblemen op de maan
25:17 Lichtflitsen in de ogen van Apollo-astronauten
27:37 Een simpel experiment met lichtdichte oogmaskers
31:34 Artemis en de toekomst van de maan
32:33 George R. Carruthers en UV-astronomie
37:12 De Far Ultraviolet Camera/Spectrograph van Apollo 16
40:16 De geocorona: de aarde met een spookachtige ring
42:31 Lyman-alpha en het licht van waterstof
44:38 Kosmische achtergrondstraling uitgelegd
47:12 Het Lyman-alpha-bos als röntgenfoto van het heelal
50:15 De Lunar Roving Vehicle: de duurste skelter ooit
52:13 Hoe de rover de wetenschap op de maan veranderde
53:27 De Genesis Rock en geologie op de maan
54:09 Live meekijken met de kleurencamera op de rover
54:52 Ed Fendell en de op afstand bestuurde maancamera
56:00 Waar was de cameraman op de maan?
58:29 Hoe kon de maanlanding in kleur worden uitgezonden?
1:00:00 Een slimme kleurencamera met draaiend filterwiel
1:01:51 Waarom context alles is in geologie
1:03:23 Vooruitblik naar Apollo 17
1:03:32 Wat deze missies laten zien over wetenschap
1:05:17 Afsluiting
See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering spreekt Krijn Soeteman met epidemioloog en wetenschapsjournalist Erna van Balen over wat epidemiologie is, hoe je door misleidende gezondheidsclaims heen prikt en veel meer. Diederik is op vakantie en volgende week weer terug!
https://scientias.nl/vreemde-taal-komt-er-beter-borreltje/
https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/0269881117735687
https://scientias.nl/kan-semaglutide-helpen-om-te-stoppen-met-roken-misschien-wel/
https://scientias.nl/nieuwe-techniek-stopt-bloedingen-binnen-seconden-met-extra-sterke-stolsels/
https://scientias.nl/medicijn-long-covid-vermoeidheid/
00:00:00 Intro
00:01:44 Kennismaking met Erna van Balen
00:02:00 Wat is epidemiologie?
00:02:23 John Snow, cholera en het begin van epidemiologie
00:04:11 Van promotieonderzoek naar wetenschapsjournalistiek
00:06:11 Hoe beoordeel je medische claims in het nieuws?
00:07:43 Correlatie is nog geen oorzaak-gevolgrelatie
00:09:22 Scientias-case: spreek je beter een taal na alcohol?
00:09:46 Hoe lees je een wetenschappelijk artikel?
00:11:18 Jargon, statistiek, confounding en bias
00:14:08 Survivorship bias uitgelegd
00:15:54 Randomized controlled trials en blinderen
00:20:35 WEIRD-groepen en generaliseerbaarheid
00:21:11 Wanneer is 'meer onderzoek nodig' zinvol?
00:23:39 Titels, nuance en rode vlaggen
00:25:07 Fase 1, 2 en 3 in klinisch onderzoek
00:28:29 Vragen die wetenschapsjournalisten moeten stellen
00:29:24 Semaglutide, Ozempic en stoppen met roken
00:32:58 Bloedstolsels, labonderzoek en medische beloftes
00:34:57 Fluvoxamine en vermoeidheid bij postcovid
00:37:24 Epidemiologie sinds corona
00:39:14 Kwantitatief en kwalitatief onderzoek
00:40:51 Coronatesten, foutpositieven en foutnegatieven
00:42:35 Percentages, absolute aantallen en risico
00:45:53 UK Biobank en observationeel onderzoek
00:49:26 Financiering, farmaceuten en belangenverstrengeling
00:51:34 Ig Nobelprijs en afsluiting
See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wat heeft het Apollo-project ons wetenschappelijk gezien opgeleverd?
00:00:00 Intro en zomereditie
00:01:35 Waarom wetenschap belangrijk was voor Apollo
00:02:29 Apollo 13 en de mislukte landing bij Fra Mauro
00:04:37 Waarom Fra Mauro zo interessant is
00:05:02 Oriëntatie op de maan: Tycho, Copernicus en Fra Mauro
00:06:25 Giovanni Battista Riccioli en de maan
00:09:12 Riccioli, Galileo en vallende voorwerpen
00:16:05 Experimenten in Bologna en de menselijke stopwatch
00:18:45 Almagestum Novum en wereldbeelden
00:20:46 Corioliseffect en argumenten tegen Copernicus
00:22:08 Telescopen, sterren en optische schijven
00:24:41 Riccioli's naamgeving van de maan
00:27:56 Wie was Fra Mauro?
00:29:05 Eugene Shoemaker en het belang van Fra Mauro
00:31:21 Waarom landen bij Fra Mauro lastig was
00:32:06 Apollo 14 keert terug naar Fra Mauro
00:33:56 Shepard en Mitchell landen op de maan
00:35:16 Big Bertha en lithopanspermie
00:36:26 Mogelijk aards gesteente op de maan
00:38:27 De maan, retroreflectoren en uitwisseling van gesteente
00:40:01 Meteorieten van Mars en de maan
00:41:56 Vooruitblik op Apollo 15, 16 en 17
00:42:19 Afsluiting
See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wat heeft het Apollo-project ons wetenschappelijk gezien opgeleverd?
00:00:00 Intro: Apollo 13 en de vraag wat de missie wetenschappelijk opleverde
00:01:53 Maanstenen als ijkmeting voor het zonnestelsel
00:07:51 Van Apollo 11 en 12 naar Apollo 13
00:08:19 Het ongeluksgetal 13 en de start van het verhaal
00:10:30 De zuurstoftank: een fout die jaren eerder begint
00:14:59 Een vergeten veiligheidsschakelaar
00:15:00 De beschadiging van zuurstoftank 2
00:17:34 De generale repetitie en het leegkoken van de tank
00:20:29 De lancering op 11 april 1970
00:23:27 Pogo-oscillaties tijdens de vlucht
00:27:41 De routinefase en de saaie tv-uitzending
00:28:18 Waarom de zuurstoftanks geroerd moesten worden
00:31:17 Kortsluiting en explosie in zuurstoftank 2
00:32:31 “Houston, we’ve had a problem”
00:33:17 Aquarius als reddingsboot
00:34:10 Het CO2-filterprobleem en ducttape
00:36:03 Wat ging er nog wél goed?
00:36:34 De S-IVB-impact op de maan
00:37:15 Foto’s en zwaartekrachtsmetingen rond de maan
00:39:16 De lessen van Apollo 13
00:40:01 Afsluiting en vooruitblik op Apollo 14
See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wat heeft het Apollo-project ons wetenschappelijk gezien opgeleverd?
00:00:00 Intro: Apollo 12 en de wetenschap achter de maanmissies
00:04:23 Na Apollo 11: waarom Apollo 12 al klaarstond
00:06:10 Het noodplan voor een mislukte maanlanding
00:09:22 Apollo 12 wordt de precisie- en wetenschapsmissie
00:11:15 Lanceren door geladen wolken
00:13:03 Twee blikseminslagen en chaos in Mission Control
00:14:59 John Aaron herkent het patroon
00:16:35 SCE to AUX redt de missie
00:18:55 De technische fout die Apollo 12 in 2002 terugbracht
00:19:12 Hoe de Saturn V in trappen werkt
00:21:23 Translunar Injection en de derde trap
00:23:20 Een kleine sensorafwijking met grote gevolgen
00:24:22 De zwervende S-IVB-rakettrap
00:26:22 J002E3: Apollo 12 duikt opnieuw op
00:28:36 De bemanning: Pete Conrad, Alan Bean en Dick Gordon
00:30:18 Pete Conrads eerste woorden op de maan
00:31:14 De precisielanding bij Surveyor 3
00:32:17 Alan Bean, Dick Gordon en de wetenschap aan boord
00:33:28 ALSEP: een wetenschapspakket op de maan
00:34:32 De plutoniumstaaf en de geologische hamer
00:35:33 Wat ALSEP allemaal mat
00:37:31 Hoe wetenschap stap voor stap wordt opgebouwd
00:37:53 Maanstof, Artemis en toekomstige landingen
00:38:45 SNAP-27: plutonium als energiebron
00:43:04 Maanstenen en de magma-oceaan
00:45:45 De maan als kind van de aarde
00:46:20 Seismologie op de maan
00:48:09 De opstijgtrap als gecontroleerde maaninslag
00:49:47 Afronding en vooruitblik op Apollo 13
See omnystudio.com/listener for privacy information.