Scientias Podcast

In deze aflevering praten Diederik en Krijn over de geschiedenis van programmeren en kunstmatige intelligentie. Ze volgen de ontwikkeling van machinecode naar programmeertalen, van de eerste computers tot moderne AI. Ze besteden bijzondere aandacht aan pioniers als Kathleen Booth, Grace Hopper, Margaret Hamilton, Karen Spärck Jones en Fei-Fei Li, ofwel de vrouwen die programmeren mogelijk maakten. Een aflevering over schakelaars, bugs, compilers, zoekmachines en de ideeën die uiteindelijk de basis legden voor de AI van nu.
Een relais-computer: https://www.youtube.com/shorts/KpFzga-bDtI
00:00:00 Intro: van programmeren naar AI
00:00:49 Terugblik op vrouwen in de softwaregeschiedenis
00:04:12 Kathleen Booth en het probleem van machinecode
00:06:14 De ARC en computers met relais
00:10:07 Van binaire code naar assembler
00:13:12 Wie was Kathleen Booth?
00:16:16 De volgende stap: herhaling automatiseren
00:20:20 Subroutines als recepten voor computers
00:22:38 Grace Hopper: van wekkers naar Harvard Mark I
00:25:16 Grace Hopper na de oorlog: UNIVAC en standaardcode
00:31:39 Wat doet een compiler?
00:34:31 COBOL en de onzichtbare motor van banken
00:36:13 De eerste echte bug
00:37:40 Margaret Hamilton en software engineering
00:40:14 Apollo 11, fouttolerantie en priority scheduling
00:41:29 Waarom vaste regels tekortschieten
00:43:47 Karen Spärck Jones en de statistiek van zoeken
00:45:41 Inverse document frequency uitgelegd
00:47:28 Van regels naar waarschijnlijkheid en machine learning
00:49:18 Fei-Fei Li en de doorbraak van computer vision
00:52:11 ImageNet: miljoenen voorbeelden voor AI
00:53:11 Geoffrey Hinton, neurale netwerken en de AI-revolutie
00:54:21 Samenvatting: van schakelaars naar kunstmatige intelligentie
00:55:25 Afsluiting en vooruitblik
Beeld thumbnail: CODASYL - https://ia801604.us.archive.org/3/items/bitsavers_codasylCOB_6843924/COBOL_Report_Apr60.djvu, Public Domain, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=35899805
See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering neemt Diederik Jekel ons mee naar de oude Apollo-missie en waarom de Artemis-missies zoveel moeilijker lijken. Daarna gaan we diep in op de belangrijkste vrouwen in de wereld van de computer en dan met name het programmeren: eerst letterlijk met fysieke kabels en later in code.
00:00:00 Intro: Apollo, Artemis en de computersaga
00:01:12 Luisteraarsvraag: Apollo versus Artemis
00:01:52 Waarom heten de missies Apollo en Artemis?
00:06:26 De hitteschildproblemen van Artemis
00:09:51 Apollo was touch-and-go, Artemis wil blijven
00:11:00 Space Shuttle en herbruikbare hitteschilden
00:12:07 Hoe risicovol was Apollo echt?
00:17:52 Terug naar de computersaga
00:19:02 Waarom programmeren via vrouwen uitleggen?
00:21:34 De vrouwen achter de geschiedenis van programmeren
00:21:56 Terugblik: van rekenmachine naar computer
00:24:13 ENIAC en programmeren met kabels
00:25:39 John von Neumann en opgeslagen programma's
00:28:40 De enorme ENIAC in cijfers
00:32:04 Programmeren als handwerk
00:37:30 De vergeten rol van de ENIAC Girls
00:38:41 Ada Lovelace: de eerste programmeur
00:41:10 Lord Byron, Ada's moeder en de angst voor gekte
00:47:01 Charles Babbage en mechanisch rekenen
00:51:07 Ada ontmoet Babbage
00:52:03 De Analytical Engine: computer op stoom
00:55:04 Bernoulli-getallen en het eerste computerprogramma
00:56:05 Wat programmeren eigenlijk is
00:59:04 Machinecode: 5 + 5 in nullen en enen
01:00:01 Hoe binair tellen werkt
01:02:47 Machinecode, assembler en de vooruitblik
01:03:34 Volgende week: de volgende heldinnen en AI
See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering deel twee van het verhaal over Tsjernobyl, of Tsjornoby in het Oekraïns. De afloop is iedereen bekend, het verhaal er naartoe misschien minder. Maar voor we verdergaan met de ramp van 26 april 1986 eerst over GPS in je huis en hoe dat werkt.
Fragment Russisch nieuws: https://youtu.be/SFugxoT-OCE?is=meWwbrloKGcZt-bC
Fragment NOS Journaal: https://youtu.be/hXNdZOSpEIE?is=6pgMWlwrklwxEfR8
00:00:00 Intro en onderwerpen van de aflevering
00:01:07 Wetenschapsnieuws: gps in je huis
00:02:50 Waarom Celeste anders is dan gewone gps
00:05:49 Hoe werkt gps eigenlijk?
00:09:54 Het nieuws rond ESA's Celeste-missie
00:11:20 Tsjernobyl: terug naar de nacht van de ramp
00:12:56 De veiligheidstest die alles veranderde
00:17:18 Xenonvergiftiging uitgelegd
00:24:05 De fatale test begint
00:25:14 De verborgen ontwerpfout van de RBMK-reactor
00:31:12 AZ-5 en de explosie van reactor 4
00:32:36 Waarom Tsjernobyl zo'n enorme ramp werd
00:35:48 De radioactieve wolk over Europa
00:37:05 Wanneer Nederland de fallout merkte
00:38:20 Hoe gevaarlijk was Tsjernobyl echt?
00:40:58 Angst, perceptie en de erfenis van de ramp
00:43:25 Kernenergie nu: veiligheid, kosten en keuzes
00:47:00 Afsluiting
See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering van de Scientias Podcast nemen Diederik Jekel en Krijn Soeteman je mee in het indrukwekkende verhaal van Tsjernobyl, veertig jaar na de kernramp die de wereld veranderde. Ze staan stil bij wat er gebeurde, hoe de gevolgen nog altijd voelbaar zijn en waarom dit verhaal relevant blijft. Ook praten ze over een artikel over long covid naar aanleiding van reacties van lezers.
00:00:00 Intro en vooruitblik
00:01:37 Reacties op het long-covid-artikel
00:06:02 Wat is long covid precies?
00:13:21 De fluvoxamine-studie uitgelegd
00:15:37 Waarom dit soort medische berichtgeving gevoelig ligt
00:19:34 De ontdekking in Forsmark
00:23:35 De avond voor de ramp
00:25:44 De veiligheidstest van reactor 4
00:27:26 Zo werkt de reactor van Tsjernobyl
00:30:58 Hoe kernsplijting en kettingreacties werken
00:35:11 Prompte en vertraagde neutronen
00:37:03 Wat is een RBMK-reactor?
00:39:48 Pripyat en de opmaat naar volgende week
See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een lijst die zichzelf moet bevatten als hij zichzelf niet bevat en zichzelf niet mag bevatten als hij zichzelf wel bevat. Het klinkt als een flauwe woordgrap, maar rond 1900 stortte de hele wiskunde er bijna door in. En uitgerekend die ineenstorting leverde ons, via een omweg langs Kurt Gödel en John von Neumann, de moderne computer op. Eerst hebben Diederik en Krijn het over de Artemis II-missie en dan in het bijzonder de wonderlijke manier hoe de capsule rond de Aarde en de Maan vliegt.
00:00:00 Intro
00:00:46 Artemis-missie en vervolg van computers
00:01:42 De inbound coast phase
00:25:54 Recap van vorige computer-afleveringen
00:26:48 Wie maakte de wiskunde kapot?
01:10:17 Mensen en computers zijn meer hetzelfde dan je voor deze podcast dacht
See omnystudio.com/listener for privacy information.