EHUpodcast

¿Te imaginas que el día se convierta en noche en pleno agosto?
El 12 de agosto de 2026, la península ibérica vivirá un acontecimiento histórico: su primer eclipse solar total en más de un siglo. En pleno verano, la Luna ocultará por completo al Sol y el día se convertirá en noche durante unos minutos mágicos. Este evento marcará además el inicio de un espectacular "trío de eclipses" que se completará en 2027 y 2028.
En el último episodio de la primera temporada de EHUpodcast, la astrofísica Naiara Barrado, miembro del Grupo de Ciencias Planetarias de la EHU, explica cómo disfrutar de este fenómeno de forma segura y revela todos sus secretos.
###
Imajinatzen duzu eguna gau egitea abuztu betean?
2026ko abuztuaren 12an, Iberiar penintsulak gertaera historiko bat biziko du: bere lehen eguzki eklipse osoa mende bat baino gehiagotan. Uda betean, Ilargiak eguzkia erabat ezkutatuko du eta eguna gau egingo da minutu magiko batzuetan. Gertaera honek, gainera, "eklipse hirukote" ikusgarri baten hasiera markatuko du, 2027an eta 2028an osatuko dena.
EHUpodcasteko lehen denboraldiko azken atalean, Naiara Barrado astrofisikariak (EHUko Zientzia Planetarioen Taldeko kidea) fenomeno horren sekretu guztiak azaldu dizkigu, eta modu seguruan nola gozatu dezakegun argitu du.

EHUpodcasten atal honetan Estibalitz Txurruka Alberdi biologo eta ikertzailea dugu gonbidatu, EHUko Zientzia eta Teknologia Fakultateko Landare Biologia eta Ekologia saileko kidea eta Algen Ekologia eta Bioteknologia taldeko ikertzailea. Txurrukak Kultibatutako Mikroalgen Euskal Bilduma (BMCC) kudeatzen du gaur egun, baina bere tesi doktoralak sakon aztertu zuen Bizkaiko Golkoko antxoaren barne-funtzionamendua.
Podcast honetan, honako gai interesgarri hauek jorratuko ditugu:
Antxoaren arrantza-krisia eta tamaina: Zergatik ari dira arrantzatzen antxoak ugaldu baino lehen? Nola eragiten dio uraren tenperaturak eta arrantza-garaia aurreratzeak espeziearen etorkizunari?
Zer da bioenergetika?: Arrainek (eta gizakiok!) hazkuntzarako, biziraupenerako eta ugalketarako energia nola kudeatzen duten azaltzen digu adituak.
Fulton indizearen muga estatistikoak: Zergatik ez den nahikoa arrainen pisua eta tamaina neurtzea euren osasun-egoera erreala ezagutzeko (eta zer den hazkuntza esponentziala).
Ostreopsis mikroalga kostaldean: Donostiako hondartzetan azkura sortu zuen mikroorganismoaren sekretuak: nola irauten duen bizirik neguan eta zergatik loratzen den udan.
Mikroalgen altxor bankua (BMCC): 700 andui baino gehiago biltzen dituen katalogo publikoaren garrantzia biodibertsitatearen kontserbaziorako eta bioteknologiaren etorkizunerako.

Ez galdu euskal kostaldeko ekologia eta itsas idazkaritza gertutik ezagutzeko aukera ematen duen atal aberasgarri hau!

En este episodio de EHUpodcast, Juan Manuel Machimbarrena, doctor en pscología y profesor e investigador en la Facultad de Psicología de la EHU, analiza el impacto de las redes sociales en menores y adolescentes y desmonta algunos mitos habituales sobre su uso.
Aunque el tiempo de exposición sea elevado —más de una hora diaria de media—, Machimbarrena advierte de que no todo uso intensivo implica adicción. Propone diferenciar entre uso frecuente y uso problemático: este último aparece cuando hay pérdida de control, interferencia en la vida cotidiana y dependencia emocional de la tecnología.
####
Kontrolik gabeko pantailak: adingabeak, sare sozialak eta aro digitalean hezteko erronka
EHUpodcast-eko atal honetan, Juan Manuel Machimbarrena psikologian doktorea eta EHUko Psikologia Fakultateko irakasle eta ikertzaileak sare sozialek adingabeengan eta nerabeengan duten eragina aztertzen du, eta haien erabilerari buruzko ohiko mito batzuk desmuntatzen ditu.
Esposizio-denbora handia bada ere — ordubete baino gehiago egunean —, Machimbarrenak ohartarazi du erabilera intentsibo orok ez dakarrela mendekotasunik. Ohiko erabilera eta erabilera problematikoa bereiztea proposatzen du: azken hori agertzen da kontrola galtzen denean, eguneroko bizitzan interferentzia dagoenean eta teknologiarekiko mendekotasun emozionala dagoenean.

Nola hobetu ditzakete gure hiriak euri-lorategiek edo 3-30-300 arauak? EHUpodcasten atal berrian hiri-diseinu iraunkorra aztertu du Arantzazu Luzarraga Iturrioz EHUko arkitekto eta paisajistak.
#####
Oasis urbanos para respirar
¿Cómo pueden los jardines de lluvia o la regla 3-30-300 mejorar nuestras ciudades? El nuevo episodio de EHUpodcast explora el diseño urbano sostenible de la mano de la arquitecta y paisajista de la EHU Arantzazu Luzarraga Iturrioz.
#####
The Concrete Jungle Oasis
How can rain gardens or the 3-30-300 rule improve our cities? The new episode of EHUpodcast explores sustainable urban design alongside Arantzazu Luzarraga Iturrioz, PhD in Architecture and a Landscape Architect at the University of the Basque Country (EHU).

¿Cómo puede la Inteligencia Artificial salvar vidas desde la consulta de atención primaria? En este episodio, la doctora Cristina Penas Lago nos explica cómo su grupo en la EHU desarrolla algoritmos y biomarcadores para detectar precozmente el melanoma, el cáncer de piel más agresivo. Además de la vanguardia tecnológica y del sistema ABCDE para vigilar la evolución de las lesiones cutáneas y saber cuándo acudir a la consulta dermatológica, hablamos de #SheMentoring, una iniciativa para dar rostro a las investigadoras actuales, y de la importancia de humanizar el lenguaje médico eliminando las metáforas bélicas para mejorar la actitud de los y las pacientes ante el tratamiento.
###
Adimen Artifiziala eta biomarkatzaileak melanomaren aurka eta emakumeak zientzian
Lagun al diezaguke Adimen Artifizialak minbizia garaiz detektatzen medikuaren kontsultan? Atal honetan, Cristina Penas Lago doktoreak EHUn egiten duten ikerketa aitzindaria azalduko digu: algoritmoak eta biomarkatzaileak nola erabiltzen dituzten melanoma (larruazaleko minbizirik larriena) lehenbailehen detektatzeko.
Teknologiaz gain, zientziaren alde gizatiarra ere aztertuko dugu:
#SheMentoring ekimena: Emakume ikertzaileak ikusgarri egiteko eta erreferente berriak sortzeko proiektua.
Hizkera berria: Zergatik utzi behar ditugun alde batera kutsu "belikoko" hitzak (borroka, bataila...) pazienteen ongizatea hobetzeko.

###
AI vs. Melanoma and Real-Life Role Models in Science with Cristina Penas Lago
How can Artificial Intelligence save lives right from your GP's office? In this episode, Dr. Cristina Penas Lago explains how her research group at EHU is developing algorithms for the early detection of melanoma, the most aggressive form of skin cancer. Beyond cutting-edge technology, we discuss #SheMentoring, an initiative designed to give a face to today's female researchers, and the clinical importance of humanizing medical language by moving away from "war" metaphors to improve patient outcomes and attitudes.