Mroczne Wieki

Sahul nie był zresztą tylko jednorazowym produktem ostatniego zlodowacenia, ale wytworem cyklicznym, powstającym przy każdym kolejnym zlodowaceniu, które w młodszym plejstocenie powtarzają się średnio co sto tysięcy lat. Można z dużym prawdopodobieństwem przewidzieć, że tak samo jak Sahara zazieleni się ponownie za jedynie kilkanaście tysięcy lat, tak samo kolejny Sahul wyłoni się z mórz za kilkadziesiąt, do stu tysiącleci od momentu, w którym piszę te słowa. Nie mogę się doczekać!

Wesprzyj mnie na:
https://patronite.pl/mrocznewieki
https://buycoffee.to/mrocznewieki
https://suppi.pl/mrocznewieki

Kup moją książkę "Królowie Wysp Kanaryjskich" na https://sklep.mrocznewieki.pl/

Mroczne Wieki to podcast historyczny prowadzony przez Michała Kuźniara w całości oparty na publikacjach (naukowych i popularnonaukowych), tekstach źródłowych oraz własnych wnioskach.

Okładka: fot. Hans Wismeijer / Shutterstock.com

Opracowania:
Griffiths, Billy, Deep Time Dreaming: Uncovering Ancient Australia, (16pt Large Print Edition), Blac Inc., Carlton, Australia, 2019;
Hunt, Terry L. (red.), The Oxford Handbook of Prehistoric Oceania. New York: Oxford University Press (S1), 2022;
Mithen, Steven, After the Ice : A Global Human History 20,000-5000 BC. London: Weidenfeld & Nicolson, 2012;

Artykuły:
Allen, Jim & O'Connell, James. (2025). Recent DNA Studies Question a 65 kya Arrival of Humans in Sahul. Archaeology in Oceania. 60. 187-190. 10.1002/arco.70002.
Biel, Radosław, Najstarszy bumerang na świecie ma jednak 40 000 lat. Pochodzi z terenów obecnej Małopolski. (2025), Archeologia Żywa. https://archeologia.com.pl/najstarszy-bumerang-na-swiecie-ma-jednak-40-000-lat-pochodzi-z-malopolski/, [dostęp: 04.10.2026]
Ford, Anne. (2016). Late Pleistocene lithic technology in the Ivane valley: A view from the rainforest. Quaternary International. 448. 10.1016/j.quaint.2016.05.030.
Matchan, Erin L.; Phillips, David; Jourdan, Fred; Oostingh, Korien; Early human occupation of southeastern Australia: New insights from 40Ar/39Ar dating of young volcanoes, Geology (2020) 48 (4): 390–394. https://doi.org/10.1130/G47166.1

W grudniu 1910 roku brytyjski archeolog John Garstang prowadził wykopaliska w pozostałościach Meroe, czyli stolicy starożytnego królestwa Kusz leżącego z grubsza w dzisiejszym Sudanie. W pewnym momencie, kopiąc na głębokości około dwóch i pół metra pod powierzchnią schodów prowadzących niegdyś do przybytku archeolodzy natrafili na coś wyjątkowego. Ich oczom ukazywać zaczęła się wykonana z brązu rzeźba, w której natychmiast rozpoznano podobiznę jednego z członków rzymskiej dynastii julijsko-klaudyjskiej.

Wesprzyj mnie na:
https://patronite.pl/mrocznewieki
https://buycoffee.to/mrocznewieki
https://suppi.pl/mrocznewieki

Kup moją książkę "Królowie Wysp Kanaryjskich" na https://sklep.mrocznewieki.pl/

Mroczne Wieki to podcast historyczny prowadzony przez Michała Kuźniara w całości oparty na publikacjach (naukowych i popularnonaukowych), tekstach źródłowych oraz własnych wnioskach.

Okładka: Cailliaud, Frédéric in 1826, Public domain, via Wikimedia Commons;

Źródła:
Herodot, Dzieje, przeł. S. Hammer, Czytelnik, Warszawa 2020.

Opracowania:
Campbell, Virginia L., Ancient Rome. Pocket Museum, Thames & Hudson, London 2017;
Schellinger, Sarah M., Nubia, Reaktion Books, London 2022;
Wengrow, David, Ancient Egypt and Nubia. Kings of Flood and Kings of Rain, w: Great Kingdoms of Africa, Thames & Hudson, London 2023;

Artykuły:
Osypińska, Marta; Osypiński, Piotr, From Faras to Soba: 60 years of Sudanese–Polish cooperation in saving the heritage of Sudan, Polish Centre of Mediterranean Archaeology/University of Warsaw (2021).

[Reklama] Kup książkę "Rzymianie - 2000 Lat Historii" na stronie https://wydawnictwoport.pl/ksiazki/rzymianie/ Jedyna książka o Rzymianach jakiej potrzebujesz ;)

Gdzieś około roku 515 p.n.e. w krainie leżącej na terenie Gandhary, na pograniczu dzisiejszego Pakistanu i Afganistanu, nad rzeką Indus, zbierała się niecodzienna ekspedycja. W mieście Caspathyros, którego położenia nie jesteśmy w stanie zidentyfikować, pewien grecki kapitan przygotowywał swoje statki do wyruszenia na wyprawę, która wkrótce zmieni oblicze tej części świata, przynajmniej pod względem politycznym.

Wesprzyj mnie na:
https://patronite.pl/mrocznewieki
https://buycoffee.to/mrocznewieki
https://suppi.pl/mrocznewieki

Kup moją książkę "Królowie Wysp Kanaryjskich" na https://sklep.mrocznewieki.pl/

Mroczne Wieki to podcast historyczny prowadzony przez Michała Kuźniara w całości oparty na publikacjach (naukowych i popularnonaukowych), tekstach źródłowych oraz własnych wnioskach.

Okładka: mapa autorstwa Michała Kuźniara, via Inkarnate.com

Źródła:
Herodot, Dzieje, przeł. S. Hammer, Czytelnik, Warszawa 2020.

Opracowania:
Lane Fox, Robin, Alexander the Great, Penguin Books 2004.
McLaughlin, Raoul, The Roman Empire and the Indian Ocean: The Ancient World Economy and the Kingdoms of Africa, Arabia and India. Pen & Sword Military, 2014.
Schulz, Raimund, Łowcy przygód w dalekich krainach. Wielkie pionierskie podróże i wiedza antyku o świecie, przeł. B. Nowacki, PIW, Warszawa 2020.

Artykuły:
Der Muziris-Papyrus https://www.onb.ac.at/mehr/blogs/der-muziris-papyrus

Krótka satyra, którą napisałem parę miesięcy temu i schowałem do szuflady, a teraz po ponownym przejrzeniu, uznałem, że może warto ją opublikować.

Kolor Twoich włosów jest bliższy barwie srebra niż tarcze noszone przez elitarnych piechurów z najwierniejszej jednostki młodego króla, wiesz o którą mi chodzi, o tę która nigdy nie zdradza swoich przełożonych. Ty działasz nieco inaczej, swój dzień zawsze zaczynasz od zdrady a każde dane słowo łamiesz przynajmniej trzy razy, jeszcze przed śniadaniem. Potem już go złamać nie możesz, bo po prostu zapominasz, że je dałeś.

Wesprzyj mnie na:

https://patronite.pl/mrocznewieki
https://buycoffee.to/mrocznewieki
https://suppi.pl/mrocznewieki

Mroczne Wieki to podcast historyczny prowadzony przez Michała Kuźniara w całości oparty na publikacjach (naukowych i popularnonaukowych), tekstach źródłowych oraz własnych wnioskach.

Okładka: Pomnik Filipa II Macedońskiego w Salonikach, fot. Michał Kuźniar, przeróbki Gemini AI;

Fenicjanie nie są populacją łatwą do badania, gdyż w przeciwieństwie do Hellenów czy Rzymian nie zostawili po sobie zbyt wiele źródeł pisanych, właściwie niemal wszystko co o nich wiemy, dotarło do nas od ich sąsiadów, partnerów handlowych lub przeciwników. Ich sytuacja jest podobna do tej w jakiej znaleźli się Etruskowie czy Celtowie. Nawet nazwa ludu “Fenicjanie” jest egzonimem, stworzonym nie przez nich samych, ale przez Hellenów. Greckie Phoinikes wzięło się najprawdopodobniej od słowa phoinós oznaczającego krwistą czerwień, purpurę, a więc kolor, z wytwarzania którego słynni byli starożytni mieszkańcy dzisiejszego Libanu i jego okolic.

Wesprzyj mnie na:
https://patronite.pl/mrocznewieki
https://buycoffee.to/mrocznewieki
https://suppi.pl/mrocznewieki

Kup moją książkę "Królowie Wysp Kanaryjskich" na https://sklep.mrocznewieki.pl/

Mroczne Wieki to podcast historyczny prowadzony przez Michała Kuźniara w całości oparty na publikacjach (naukowych i popularnonaukowych), tekstach źródłowych oraz własnych wnioskach.

Okładka: "Ofiara dla Molocha", Georges Rochegrosse, domena publiczna;

Źródła:
Herodot, Dzieje, przeł. S. Hammer, Czytelnik, Warszawa 2020.
Homer, Odyseja, przeł. J. Parandowski, Prószyński i S-ka, Warszawa 1998.
Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu, Wydanie III popr., Pallottinum, Poznań - Warszawa 1990.

Opracowania:
Cunliffe, Barry, Europe between the Oceans 9000 BC-AD 1000, Yale University Press, New Haven & London 2008.
Jigoulov, Vadim. S., The Phoenicians, Reaktion Books 2024.
Kuźniar, Michał, Królowie Wysp Kanaryjskich, Mroczne Wieki Michał Kuźniar, Rzeszów 2026.
López-Ruiz, Carolina, i Brian R. Doak (red.), The Oxford Handbook of the Phoenician and Punic Mediterranean, New York, Oxford University Press, 2019.
Schulz, Raimund, Łowcy przygód w dalekich krainach. Wielkie pionierskie podróże i wiedza antyku o świecie, przeł. B. Nowacki, PIW, Warszawa 2020.

Artykuły:
Haber M, Doumet-Serhal C, Scheib C, et al. Continuity and Admixture in the Last Five Millennia of Levantine History from Ancient Canaanite and Present-Day Lebanese Genome Sequences. Am J Hum Genet. 2017 Aug 3;101(2):274-282. doi: 10.1016/j.ajhg.2017.06.013. Epub 2017 Jul 27. PMID: 28757201; PMCID: PMC5544389.
Haber M, Nassar J, Almarri MA, Saupe T, et al. A Genetic History of the Near East from an aDNA Time Course Sampling Eight Points in the Past 4,000 Years. Am J Hum Genet. 2020 Jul 2;107(1):149-157. doi: 10.1016/j.ajhg.2020.05.008. Epub 2020 May 28. PMID: 32470374; PMCID: PMC7332655.
Ringbauer H, et al. Punic people were genetically diverse with almost no Levantine ancestors. Nature. 2025 Jul;643(8070):139-147. doi: 10.1038/s41586-025-08913-3. Epub 2025 Apr 23. PMID: 40269169; PMCID: PMC12226237.