Partner im RedaktionsNetzwerk Deutschland
Página inicialPodcastsNoticias
TẠP CHÍ ĐẶC BIỆT

TẠP CHÍ ĐẶC BIỆT

Podcast TẠP CHÍ ĐẶC BIỆT
Podcast TẠP CHÍ ĐẶC BIỆT

TẠP CHÍ ĐẶC BIỆT

Guardar

Episodios disponibles

5 de 24
  • Căng thẳng NATO - Nga leo thang nghiêm trọng nếu Matxcơva “giấu mặt” tự phá Nord Stream
    Vụ nổ gây rò rỉ hai đường ống dẫn khí đốt Nord Stream 1, Nord Stream 2 và những cáo buộc nhắm vào Nga. Lần đầu tiên kể từ sau Đệ Nhị Thế Chiến, đảng cực hữu lên nắm quyền ở Ý. Doanh nghiệp Đức di dời sang Mỹ phát triển vì khủng hoảng năng lượng. Tranh cãi về quốc tang cựu thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe. Trên đây là những chủ đề của tạp chí thế giới đó đây tuần này.   Trong tuần này, một sự kiện thu hút sự quan tâm đặc biệt của công luận đó là vụ rò rỉ đường ống dẫn khí đốt Nord Stream 1 và Nord Stream 2, chạy qua biển Baltic, hôm 26/09/2022. Hai đường ống này là công trình do tập đoàn Gazprom của Nga khai thác, vận chuyển khí đốt từ Nga vào Đức. Đường ống Nord Stream 1 đã ngừng hoạt động từ đầu tháng 9 do cuộc khủng hoảng Ukraina, còn Nord Stream 2 vẫn chưa đi vào hoạt động. Vụ nổ gây rò rỉ đường ống xảy ra tại vùng đặc quyền kinh tế của Đan Mạch và Thụy Điển.   Nhiều nước ngay lập tức tố cáo đây là hành động phá hoại, chứ không phải sự cố. Phương Tây và Nga đang cáo buộc nhau chịu trách nhiệm. Hiện tại, lượng khí còn sót lại trong đường ống Nord Stream thoát ra, khiến mặt nước sủi bọt từ nhiều ngày qua và chưa cho phép tiếp cận điều tra vì lý do an toàn. Nhiều giả thuyết được đưa ra để tìm ra “ thủ phạm giấu mặt ” . Đầu tiên, nếu Nga là bên đứng sau vụ nổ Nord Stream 1-2, thì đây sẽ là một vấn đề “ cực kỳ nghiêm trọng” , theo giáo sư phụ trách chương trình về Nga tại Chatham House, được Reuters trích dẫn :      “ Có vẻ như thật khó tin rằng Nga muốn phá hủy chính đường ống của mình theo cách này. Đặc biệt là Putin đã đề cập đến việc đường ống Nord Stream 2 đã sẵn sàng hoạt động và việc tại sao Đức không bỏ lệnh cấm Nord Stream 2 và chấp nhận khí đốt của Nga, vì Đức đang cạn kiệt nguồn năng lượng. Lý giải ban đầu của tôi đó là có khả năng hành động này nhằm cảnh báo cho các nước NATO và đồng minh của Ukraina rằng Nga có khả năng làm được điều đó. Vụ việc xảy ra trùng hợp với việc Na Uy khánh thành đường ống khí đốt dẫn tới Ba Lan. Đây là một sự trùng hợp đáng lưu ý. Nếu Nga có khả năng làm điều như vậy thì hậu quả là sẽ động chạm đến Điều 5 của Hiệp Ước NATO. Ngay cả khi chỉ là đe dọa rằng Nga ‘có thể làm được như vậy’, thì căng thẳng có thể leo thang một cách nghiêm trọng. Còn có một lý giải khác. Tôi phải nói là khá thuyết phục và đó cũng là lý giải của giám đốc điều hành công ty dầu khí quốc gia Ukraina Naftogaz, cho rằng Nga đã thực hiện hành động này để tránh phải đáp ứng bất kỳ yêu sách nào. Đó là các khiếu nại về pháp lý của các công ty Đức đã ký hợp đồng với Gazprom và các bên khác.”      Các giả thuyết khác cũng được giới chuyên gia đưa ra với RFI Pháp ngữ, trong trường hợp nếu như không phải là Nga thì có thể là ai khác ? Nếu như là hành động phá hoại mang tính chất cá nhân thì hơi khó tin và có lẽ cần sức mạnh siêu nhiên. Bởi vì để tạo ra vụ nổ phá hủy đường ống, thì cần ít nhất 700 kg thuốc nổ và phải đi xuống độ sâu 70 m. Giả thuyết sự cố tự nhiên đã nhanh chóng bị gạt bỏ, vì cấu trúc và thiết kế xây dựng của đường ống rất kiên cố. Biển Baltic trong thời gian này không ghi nhận bất kỳ hiện tượng tự nhiên bất thường nào. Một giả thuyết khác cho Mỹ là thủ phạm. Washington là bên phản đối gay gắt nhất dự án Nord Stream 1 và Nord Stream 2. Nếu xét lại thì đường ống dẫn khí của Gazprom bị nổ không có lợi gì cho Nga, châu Âu cũng không được gì, vì vốn là bên cần nguồn cung năng lượng. Bên có lợi nhất có lẽ là các nhà cung cấp, xuất khẩu dầu khí lớn như Hoa Kỳ, Qatar hay Úc. Ngoài ra, cũng không loại trừ khả năng Ukraina có liên can hoặc một cơ quan mật nào đó của Nga hay Mỹ hành động độc lập. Vụ nổ đường ống khí đốt khiến Na Uy, nhà cung cấp khí đốt lớn nhất của châu Âu, đặc biệt quan ngại. Hôm 28/09, Na Uy thông báo tăng cường an ninh, điều quân đội đến bảo vệ cơ sở hạ tầng dầu khí ngoài khơi. Trước khi vụ nổ đường ống Nord Stream xảy ra vào thứ Hai, giới chức nước này đã phát hiện một drone không xác định được danh tính. Oslo đã đề nghị đồng minh Liên Minh Bắc Đại Tây Dương NATO trợ giúp tuần tra cơ sở hạ tầng dầu khí của nước này, với 9000 km đường ống dẫn khí đốt. Nếu hoạt động bị gián đoạn vì xảy ra “sự cố tương tự”, hậu quả sẽ khó lường, không chỉ đối với môi trường mà còn khiến cuộc khủng năng lượng ở châu Âu trầm trọng hơn.   Lần đầu tiên kể từ sau Đệ Nhị Thế Chiến, đảng cực hữu lên nắm quyền ở Ý      Vẫn về thời sự châu Âu, theo kết quả bầu cử Quốc Hội Ý hôm 25/09, chiến thắng thuộc về liên minh đảng cánh trung-hữu, trong đó có đảng Huynh Đệ Ý, được cho là có tư tưởng “ hậu phát xít”. Dưới sự lãnh đạo của bà Giorgia Meloni, đảng này đã giành được khoảng 26 % phiếu bầu, theo AFP. Như vậy Giorgia Meloni sẽ là nữ chủ tịch Hội đồng bộ trưởng (thủ tướng) đầu tiên trong lịch sử Ý. Những ưu tiên của bà, đó là “Chúa, tổ quốc và gia đình” ; đóng cửa nước Ý để ngăn chặn Hồi giáo xâm nhập ; đàm phán lại các hiệp ước châu Âu để Ý có thể tự định đoạt số phận.      Khi mới chân ướt chân ráo bước vào hoạt động chính trị ở tuổi 15, bà đã không ngần ngại bảy tỏ lập trường “ngưỡng mộ” nhà độc tài phát xít Mussolini, người đã từng đưa Ý “sát cánh” với Đức Quốc Xã trong Đệ Nhị Thế Chiến. Theo AFP, cho đến nay, dường như đảng của bà đã “tẩy trắng” thành công hình ảnh “hậu phát xít” và lên nắm quyền lãnh đạo. Bà Giorgia Meloni đã sử dụng nỗi sợ hãi, sự tức giận của người dân Ý trước lạm phát, thất nghiệp, và nguy cơ suy thoái kinh tế, để thu hút những người ủng hộ mình. Thành công của bà và đảng Huynh Đệ Ý là nhờ vào những lời hứa hão của các đảng đối lập cũng như sức hút trong các bài phát biểu, hùng biện của bà trước truyền thông.      Hoa Kỳ lôi kéo doanh nghiệp Đức đến đầu tư      Trong bối cảnh chiến tranh Ukraina, tình trạng lạm phát và giá năng lượng tăng cao, ngày càng có nhiều doanh nghiệp Đức tính đến việc dời một phần cơ sở sản xuất đến nơi khác. Hoa Kỳ hy vọng có thể hưởng lợi từ những doanh nghiệp Đức “đi tìm miền đất mới”. Một số chính trị gia Hoa Kỳ tích cực hoạt động ở Đức, tìm kiếm các doanh nghiệp công nghiệp, “bị vỡ mộng” và và sẵn sàng vượt Đại Tây Dương đến Hoa Kỳ. Từ Berlin, thông tín viên RFI Nathalie Versieux giải thích thêm :      “Chi phí nhiên liệu đặc biệt thấp, nhân công rẻ hơn 40 % so với bang Calofornia. Thống đốc Oklahoma, một bang ở phía nam Hoa Kỳ, liệt kê lần lượt tất cả các ưu điểm của bang này nhằm thu hút các nhà đầu tư trong một cuộc phỏng vấn của nhật báo kinh tế Đức Handelsblatt.    60 doanh nghiệp Đức, trong đó có Lufthansa, Aldi, Fresenius, và Siemens đã tính toán xong việc phát triển cơ sở ở Oklahoma. Khoảng 300 triệu đô la được đầu tư vào bang. Phong trào này có thể phát triển hơn nữa với cuộc khủng hoảng năng lượng do chiến tranh Ukraina. Bộ trưởng Kinh Tế Đức lo ngại rằng ‘Đức có nguy cơ mất đi toàn bộ nền công nghiệp’, từ ngành công nghiệp thủy tinh, hóa học, xi măng, thép cho đến các ngành tiêu tốn nhiều năng lượng,…,những ngành mà nếu sản xuất ở Đức thì có thể không còn thu lãi được nữa. Các doanh nghiệp này có thể bị thuyết phục trước sức hấp dẫn của miền nam Hoa Kỳ. Đối với liên đoàn giới chủ Đức, hàng trăm triệu việc làm có nguy cơ bị xóa sổ, nếu Berlin không áp giá trần đối với khí đốt và điện sớm nhất.”     Quốc tang của cựu thủ tướng Nhật : Thành kính hay giả tạo ?     Tại châu Á, trong tuần này, lễ quốc tang dành cho cựu thủ tướng Nhật Shizo Abe đã diễn ra vào ngày 27/09,  bất chấp những ý kiến trái chiều từ công chúng. Giới học thuật, nhất là các nhà sử học Nhật Bản, đã bày tỏ thái độ dè dặt, thậm chí là hoàn toàn phản đối quyết định của chính phủ yêu cầu cả nước tưởng nhớ người đã từng lãnh đạo Nhật Bản trong vòng 8 năm. Từ Tokyo, thông tín viên RFI Bruno Duval tường trình :      “ Giống như nhiều nhân vật trong xã hội dân sự Nhật Bản, nhà sử học Kyoji Miyama không tán đồng việc tổ chức lễ quốc tang cho ông Shinzo Abe. Ông nói :   ‘Hơn 50% người dân phản đối tang lễ được gọi quốc tang. Đó hoàn toàn là một sự tôn kính đầy giả tạo. Đó là một quyết định độc đoán. Quốc tang chỉ làm gợi lại hình ảnh nước Nhật trong những năm 40, vào thời mà nước Nhật sử dụng và lạm dụng những tang lễ như thế này để bịt miệng tất cả các ý kiến đối lập. Ví dụ, vào năm 1943, một anh hùng trong chiến tranh Thái Bình Dương, đô đốc Yamamoto, đã được « hưởng » quốc tang. Vào lúc đó, dĩ nhiên là không hề có chuyện phát biểu ủng hộ chủ hòa, dù ở mức tối thiểu. Thông điệp Nhà nước Nhật, thông qua đám đám tang này, đó là: Hãy ủng hộ nỗ lực chiến tranh. Chỉ thế thôi.      Sự tôn vinh long trọng dành cho Shinzo Abe thậm chí là một sự suy thoái về dân chủ. Ông Miyama nói thêm : ‘Chúng ta quay trở lại chế độ đế quốc thời xưa. Sẽ rất đáng lo ngại nếu điều này tạo ra tiền lệ. Không nên bắt người dân Nhật Bản sống theo nhịp điệu cảm xúc quốc gia được áp đặt từ trên xuống, thuần túy vì mục đích chính trị.  Tuy nhiên, đảng cầm quyền bác bỏ lập luận như vậy. Một trong những người có vai trò chủ chốt trong đảng thậm chí đã phát biểu: ‘ Những người Nhật Bản thực sự thì sẽ ủng hộ quốc tang’. Điều này ám chỉ rằng những ai chỉ trích lễ tang là thiếu tinh thần công dân, thậm chí là không yêu nước. Sinh thời, chính Shinzo Abe cũng thường cáo buộc những nhân vật đối lập chính trị là những người bài Nhật Bản.”
    10/1/2022
    9:38
  • Chiến tranh Ukraina: Nga càng leo thang, Trung Quốc càng khó xử
    Bắc Kinh kêu gọi ‘‘ngừng bắn’’ ở Ukraina ngay sau khi tổng thống Nga tuyên bố động viên một phần; Ba thành viên sáng lập Tổ chức Hợp tác Thượng Hải đe dọa phạt tù nặng những công dân đi lính cho Nga đánh Ukraina; Dân Nga trốn quân dịch đổ sang Serbia và Armenia; Chính quyền Israel bất ngờ ủng hộ một Nhà nước Palestine độc lập. Trên đây là một số tin chính của tạp chí Thế Giới Đó Đây tuần này. Bị phản công bất ngờ của quân đội Ukraina, Nga ngày càng bị cô lập hơn trên trường quốc tế do cuộc chiến tại Ukraina, ngay cả trong nhóm các nước vốn được coi là có quan hệ thân hữu. Đó chính là các tâm điểm thời sự quốc tế tuần này. Tháng 9/2022 sắp qua là một bước ngoặt lớn trong cuộc chiến tại Ukraina. Sau cuộc phản công thần tốc của các lực lượng vũ trang Ukraina lấy lại nhiều khu vực rộng lớn tại miền đông bắc, chính quyền Putin quyết định leo thang chiến tranh. Việc Matxcơva ‘‘động viên một phần’’, trưng cầu dân ý tại các vùng đất chiếm đóng và ngầm đe dọa sử dụng vũ khí hạt nhân ngày càng đặt nhiều quốc gia vốn chủ trương không đứng hẳn về bên nào vào thế khó xử hơn. Tại thượng đỉnh của Tổ chức Hợp tác Thượng Hải – vốn được coi là cơ chế hợp tác do Trung Quốc và Nga thúc đẩy để làm đối trọng với phương Tây, tổ chức hồi trung tuần tháng 9, tổng thống Nga đứng trước áp lực phải sớm chấm dứt chiến tranh tại Ukraina. Ông Putin đã phải hứa với Ấn Độ ‘‘sẽ kết thúc chiến tranh sớm nhất có thể’’. Tình bạn ‘‘không giới hạn’’ Trung – Nga đang gặp thách thức Tình bạn ‘‘không giới hạn’’ Nga – Trung theo lời tuyên bố của lãnh đạo hai nước (diễn đạt được đưa ra ít tuần trước cuộc xâm lăng Ukraina của Nga) đang gặp thêm ... nhiều giới hạn. Theo một số nhà quan sát, có nhiều động thái cho thấy chính quyền Trung Quốc đang phải điều chỉnh lập trường ‘‘đi dây’’ khó giữ hiện nay. Người phát ngôn của bộ Ngoại Giao Trung Quốc, Uông Văn Bân (Wang Wenbin), đã ‘‘kêu gọi ngừng bắn’’. Phát biểu của người phát ngôn bộ Ngoại Giao Trung Quốc được đưa ra ngay sau tuyên bố của tổng thống Nga huy động lực lượng dự bị cho cuộc can thiệp quân sự tại Ukraina. Trên chương trình của kênh truyền hình Pháp France 2, nhà báo Arnauld Miguet từ Thượng Hải nhận định :  ‘‘Cho đến thời điểm hiện tại, Trung Quốc vẫn chọn thế đi dây, với chính sách nước đôi ‘‘hai không’’ để cố gắng không mất lòng ai. Bắc Kinh không lên án cuộc xâm lược của Nga ở Ukraina, nhưng cũng không ủng hộ trực tiếp. Hồi tháng 3 đầu năm nay, trong cuộc bỏ phiếu về nghị quyết tại Liên Hiệp Quốc kêu gọi rút quân đội Nga khỏi Ukraina, Trung Quốc đã bỏ phiếu trắng, tránh làm mất lòng tổng thống Nga Vladimir Putin. Hôm thứ Tư, người phát ngôn bộ Ngoại Giao Trung Quốc rõ ràng đã yêu cầu ngừng bắn, cũng như nối lại đối thoại. Trung Quốc, quốc gia từng nói về một tình bạn bền vững và không giới hạn với Nga, đang bắt đầu phải giữ khoảng cách’’. Cũng về động thái nói trên, các đồng nghiệp báo Hồng Kông South China Morning Post nhận xét : ‘‘Người phát ngôn bộ Ngoại Giao Trung Quốc đã đưa ra một phản ứng gây ngạc nhiên để đáp lại tuyên bố của tổng thống Nga Vladimir Putin về việc gia tăng lực lượng ở Ukraina’’. Truyền thông quốc tế cũng chú ý đến việc ngoại trưởng Trung Quốc và Ukraina, Vương Nghị và Dmitro Kuleba, bất ngờ có cuộc hội kiến trực tiếp lần đầu tiên kể từ khi chiến tranh bùng nổ, ngày 22/09, ngay sau tuyên bố leo thang chiến tranh của tổng thống Nga. Tuy nhiên, dường như chưa có dấu hiệu đặc biệt nào được giới quan sát ghi nhận từ cuộc hội kiến nói trên. Kể từ đầu cuộc xâm lăng của Nga, tổng thống Ukraina Volodymir Zelensky đã nhiều lần thúc đẩy đối thoại trực tiếp với lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình để tìm giải pháp hòa bình cho cuộc xung đột, nhưng Bắc Kinh chưa chấp thuận.  Trung Quốc lẽ dĩ nhiên vẫn cố gắng tiếp tục sách lược đi dây chừng nào có thể. Nhà nghiên cứu Yuan Jingdong, chuyên về chính sách đối ngoại và quốc phòng của Trung Quốc, giáo sư Đại học Sydney (Úc), chờ đợi là Trung Quốc vẫn sẽ tiếp tục lập trường mong manh hiện nay. Tuy nhiên, theo chuyên gia Yuan Jingdong, điều chủ yếu là ‘‘Bắc Kinh dường như muốn tránh bị sa vào tình trạng hỗn loạn và các hiểm họa gia tăng mà cuộc xâm lăng của Nga đã dẫn đến’’. Hoàn Cầu Thời Báo lên án Nga về ý đồ sử dụng vũ khí hạt nhân Một mặt muốn tránh sa vào hỗn loạn, nhưng cùng lúc lại chọn lập trường nước đôi chính là mâu thuẫn ngày càng hiện rõ trong lập trường của Bắc Kinh. Nhưng thay đổi dường như đang đến. Truyền thông Pháp ghi nhận một phản ứng được coi là rất hiếm hoi từ phía truyền thông chính thức Trung Quốc những ngày gần đây. Ngay sau phát biểu ngầm đe dọa sử dụng vũ khí hạt nhân của tổng thống Nga, Hoàn Cầu Thời Báo – cơ quan phát ngôn đại diện cho xu thế dân tộc chủ nghĩa cứng rắn của chế độ Trung Quốc – đã có bài xã luận nhan đề ‘‘Về chiến tranh hạt nhân: Không có chỗ để quay đầu’’ (ngày 22/09/2022). Bài viết đã tỏ thái độ thẳng thừng với Nga, quốc gia vốn được coi là thân hữu, ‘‘đặt Mỹ và Nga vào cùng một rọ’’, và kêu gọi cả hai quốc gia ‘‘giảm đáng kể kho vũ khí hạt nhân của mình và tạo điều kiện để cuối cùng đạt được giải trừ hạt nhân toàn cầu và giải trừ hoàn toàn” (tuần báo Courrier International ngày 23/09/2022). Báo mạng Hồng Kông South China Morning Post vào đúng ngày diễn ra thượng đỉnh của Tổ chức Hợp tác Thượng Hải dẫn nhận định của giáo sư Vạn Thanh Tùng (Wan Qingsong), thuộc Trung tâm Nghiên cứu Nga của Đại học Sư phạm Hoa Đông (Trung Quốc) khẳng định : ‘‘Trung Quốc đã không mang lại cho Nga những gì họ muốn’’. South China Morning Post một mặt cảnh báo các nhà phân tích về Trung Quốc ‘‘không nên tin tưởng quá nhiều vào các phát biểu ủng hộ Nga của Trung Quốc’’, mặt khác cho biết ‘‘Bắc Kinh hiểu rõ mối lo ngại của các nước Trung Á về cuộc chiến của ông Putin’’ tại Ukraina. Ba nước trong Tổ chức Hợp tác Thượng Hải dọa bỏ tù người đi lính cho Nga Ngày 21/09, ngay sau khi Nga tuyên bố mở trung tâm tuyển mộ chiến binh nước ngoài tham chiến tại Ukraina, chính quyền ba thành viên sáng lập Tổ chức Hợp tác Thượng Hải, gồm Kazakhstan, Kyrgyzstan và Uzbekistan, đe dọa bỏ tù đến 9, 10 năm đối với các công dân đầu quân tham chiến tại Ukraina. Uzbekistan cũng là quốc gia chủ nhà thượng đỉnh Tổ chức Hợp tác Thượng Hải vừa diễn ra tại Samarkand. Trong một tuyên bố hôm thứ Tư, đại sứ quán Kyrgyzstan tại Nga cảnh báo là công dân nước này sống tại Nga sẽ phải đối mặt với trách nhiệm hình sự, nếu tham chiến tại Ukraina và có thể bị phạt đến 10 năm tù giam. Đương sự cũng bị tịch thu tài sản. Đại sứ quán của Uzbekistan tại Nga cấm công dân nước này không được thành lập các tiểu đoàn tình nguyện hoặc tham gia chiến tranh, đồng thời cho biết đương sự có thể phải đối mặt với án tù 10 năm. Ở Kazakhstan, tham gia chiến tranh ở Ukraina có thể bị phạt tù từ 5 đến 9 năm. Châu Âu : Chuyến bay đầu tiên chở người Nga trốn lệnh động viên Lệnh động viên một phần của ông Putin gây làn sóng tháo chạy khỏi Nga. Serbia là một điểm đến đầu tiên. Phóng sự của thông tín viên Laurent Rouy của RFI tại Beograd về chuyến bay đầu tiên chở người trốn khỏi Nga : ‘‘Máy bay hạ cánh xuống Beograd, thủ đô duy nhất của một nước châu Âu còn chấp nhận các chuyến bay từ Nga. Hầu hết các hành khách Nga đều từ chối nói chuyện với truyền thông. Một thanh niên nói anh sợ bị bắt đi lính. Mẹ của người thanh niên cắt ngang lời, kéo tay anh. Tuy nhiên, không phải ai cũng im lặng. Julia, trạc tuổi ba mươi, lo sợ cho gia đình mình. Cô nói nhiều người bạn đã nhận được giấy gọi nhập ngũ, đồng nghiệp của cô cũng vậy. Julia cho biết người em trai của cô đã nhập ngũ được 3 tháng. Anh bị điều động đến Ukraina khi chưa đầy 20 tuổi, đã có mặt ở Izium và Kharkiv (hai thành phố lớn miền đông bắc Ukraina, nơi chiến sự diễn ra dữ dội những tháng qua). Irina vừa đến. Người phụ nữ này khó giữ được bình tĩnh. Irina cho biết con gái bà đã chuyển đến Beograd, và có thể họ sẽ ở lại đây. Bà tâm sự : ‘‘Tôi sợ. Về những gì tôi đang nói với bạn, cảnh sát có thể gây khó dễ cho tôi ở Nga. Tự do cho Ukraina ! Xin hãy ngừng tay Putin lại !’’. Irina sẽ có thể ở lại Serbia 3 tháng với tư cách khách du lịch. Sau đó bà sẽ phải đến Bosnia hoặc Montenegro, để rồi quay lại Serbia nhằm được hưởng tiếp thời hạn lưu trú 3 tháng. Theo một ước tính, đã có khoảng 40.000 người Nga vào Serbia kể từ tháng Hai, tháng mở đầu chiến tranh. Việc chính quyền Nga động viên có nguy cơ dẫn đến một làn sóng di dân Nga đến Serbia’’. Hàng nghìn người Nga chạy sang Armenia: Vé máy bay tăng gấp 10 Ngoài Serbia, hàng nghìn người Nga chọn hướng đi đến Armenia, một quốc gia nói tiếng Nga, và cách không xa Nga, với hơn ba giờ bay. Trong những ngày gần đây, giá vé máy bay tăng gấp 10 lần. Thông tín viên Manon Chapelain tường trình từ Erevan : ‘‘Từ Matxcơva, Andrey và Anna có kế hoạch bay đến Armenia để hưởng tuần trăng mật. Vào thứ Tư, ngày cưới của họ, hai người đã quyết định không trở lại Nga. Andrey sợ bị điều động ra mặt trận, sau thông báo về quyết định động viên một phần cho cuộc chiến ở Ukraina. Anna nói : ‘‘Tình thế thật khó cho chúng tôi, vì chúng tôi biết tin trên khi ngày hôm sau chúng tôi sẽ đi Erevan. Chúng tôi có thể sẽ đi một nước khác, và chúng tôi không biết khi nào chúng tôi sẽ gặp lại được gia đình và bạn bè’’. Đối với người Nga, Armenia là một điểm đến hợp lý. Đây là một trong các quốc gia duy nhất mà họ có thể nhập cảnh với thẻ căn cước Nga. Hôm qua, 22/09, giá các chuyến bay lên đã tăng vọt tới 6.000 euro. Andrew cho biết thêm : Tất cả chuyến bay đều đầy khách trong ba hoặc bốn ngày tới. Điều này khiến tôi lo sợ, bởi vì tôi có rất nhiều người bạn lẽ ra đã phải đi cùng chúng tôi. Về phần mình, anh  Alexey, 26 tuổi, cảm thấy nhẹ nhõm khi đến được Armenia, nhưng vẫn lo lắng về khả năng bị mắc kẹt trong một cuộc chiến mới. Hồi tuần trước, nhiều ngôi làng của Armenia bị Azerbaijan dội bom. Tuy nhiên, theo Alexei, đối với một người đàn ông Nga hiện tại, ở Armenia vẫn an toàn hơn ở Matxcơva. Alexey cho biết tình hình ở đây rất phức tạp, vì vậy, anh đang nghĩ đến việc sớm chuyển đến một quốc gia khác. Tổng cộng, có gần 70.000 người Nga đã định cư ở Armenia kể từ khi bắt đầu cuộc chiến tranh  ở Ukraina. Không có số liệu bao nhiêu người đã rời đi kể từ khi căng thẳng trở lại ở vùng biên giới Armenia - Azerbaijian’’. Thủ tướng Israel ủng hộ một Nhà nước Palestine độc lập Tháng 9 là tháng của nhiều bất ngờ. Hôm 22/09, thủ tướng Israel Yair Lapid đã gây bất ngờ với tuyên bố kêu gọi thành lập một Nhà nước Palestine độc lập. Cánh tả Israel hoan nghênh một quyết định ‘‘lịch sử’’, cánh cực hữu thì cực lực lên án. Tổng thống Hoa Kỳ ca ngợi một hành động ‘‘dũng cảm’’, trong lúc người Palestine tỏ ra rất dè dặt và cho biết họ chờ đợi hành động cụ thể. Bác bỏ một Nhà nước độc lập của người Palestine gần như đã là một truyền thống trong chính sách của các đời chính phủ Israel những thập niên gần đây.  Tại Jerusalem, đặc phái viên Sami Boukhelifa cho biết thêm:   “Cuối cùng thì hòa bình cũng nằm trong chương trình nghị sự”, lãnh đạo đảng Meretz, một đảng cánh tả của Israel, đã phản ứng như trên trên mạng Twitter. Trong khi đó lãnh đạo của đảng cực hữu, Chủ nghĩa Phục Quốc Do Thái Giáo, đã gọi bài phát biểu của  thủ tướng Yair Lapid là ‘‘một sự đầu hàng đáng hổ thẹn trước chủ nghĩa khủng bố’’. Phát biểu tại Liên Hiệp Quốc, ông Yair Lapid khẳng định ‘‘đa số người Israel ủng hộ giải pháp hai Nhà nước’’. Tuy nhiên, trên thực tế, khi nêu lên khả năng này, thủ tướng Israel chỉ đang bày tỏ một giấc mơ, bởi tại Israel, đa số cử tri bỏ phiếu cho cánh hữu. Nỗ lực trên là điều đáng khen ngợi, nhưng Yaïr Lapid chỉ làm thủ tướng trong giai đoạn chuyển tiếp. Tháng 6 năm ngoái, Quốc Hội Israel đã giải tán, và nước này đang chuẩn bị bầu cử lập pháp vào tháng 11 tới. Không có đa số ủng hộ, ông Yaïr Lapid sẽ không có đủ hậu thuẫn để thực hiện nguyện vọng tốt đẹp của mình. Dù sao, bài phát biểu của ông cũng hiện ra như một thông điệp hòa bình, trái ngược hoàn toàn với quan điểm của các thủ tướng tiền nhiệm Naftali Bennett và Benjamin Netanyahu’’.
    9/24/2022
    9:27
  • “Nga tra tấn người Ukraina ở Izium không khác gì ở Bucha”
    Trong tuần này, Ukraina tiếp tục thông báo giành lại nhiều vùng từ tay quân Nga, trong đó có Izium. Người dân của thành phố tố cáo Nga tra tấn, thậm chí thảm sát nhiều người trong thời gian chiếm đóng. Pháp giảm giờ chiếu sáng vào ban đêm của các cơ sở công để tiết kiệm điện. Lạm phát ở Hoa Kỳ giảm nhưng chưa chắc đã khả quan. Chính sách “Không còn muỗi” ở Trung Quốc gây tranh cãi. Trên đây là những chủ đề của tạp chí Thế giới đó đây tuần này.    Một ngày sau khi Izium được giải phóng từ tay quân Nga, tổng thống Volodymyr Zelensky hôm 14/09 đã đến thành phố chiến lược này, nằm trong vùng Kharkiv, cách Donbass không xa. Tại đây, ông Zelensky hứa hẹn Ukraina sẽ giành được chiến thắng trong cuộc chiến chống Nga xâm lược. Tổng thống Ukraina cũng lên án những hành động tàn bạo của quân đội Nga ở Izium, giống như những gì xảy ra ở Bucha, ngoại ô Kiev trong thời gian chiếm đóng. Có mặt tại Izium, thông tín viên RFI Becchio và Vichith thuật lại lời chứng của người dân về những hành động tàn bạo của quân đội Nga trong thời gian chiếm giữ thành phố:   “Vai quàng khăn, Victor đến quảng trường trung tâm Balaklya, gần bức tượng của nhà thơ Ukraina Taras Shevtchenko, mà hai bên hiện được treo cờ màu xanh vàng của Ukraina. Anh nói hình ảnh này sưởi ấm trái tim sau 6 tháng bị Nga bị chiếm đóng. Victor cho biết thêm : “Những gì xảy ra ở đây giống những gì mà phát xít Đức đã làm. Lính Nga bắt người rồi tra tấn ở đồn cảnh sát, nhốt họ dưới tầng hầm. Ở bên kia, đằng sau hai tòa nhà, chính là tòa nhà mà tôi sống gần đó và tôi nghe thấy tiếng người ta kêu la khi bị tra tấn.”   Đồn cảnh sát trở thành trại giam, cách đó khoảng 10 mét. Một chuyên gia tội phạm học sẵn lòng dẫn chúng tôi đi thăm những địa điểm tràn ngập rác. Chúng tôi đi vào một gian phòng mà trong đó các dây điện quấn đằng sau bàn làm việc. Chuyên gia này giải thích rằng dây điện là để trói tay rồi kích điện khi tra tấn. Cô Eveguene, một kỹ sư trẻ ở Baklaklya, xác nhận có một người bạn đã bị tra tấn ở đây và người này đã rời khỏi thành phố. Cô cho biết:  “Họ lúc nào cũng tìm kiếm những người ủng hộ Ukraina. Cũng có khá nhiều người đã cộng tác và cung cấp tất cả thông tin chi tiết mà lính Nga muốn. Họ đi vào trong các căn hộ và bắt người đi, rồi đánh đập họ. Thế giới Nga là vậy đó.”    Để xác định xem tội ác chiến tranh có đã xảy ra ở đây hay không, các nhà điều tra đã được cử đến hiện trường”.     Pháp giảm giờ chiếu sáng tháp Eiffel để tiết kiệm điện mùa đông     Trong bối cảnh khủng hoảng năng lượng tại châu Âu, chính quyền thành phố Paris, Pháp, hôm 13/09 cho biết sẽ tắt đèn tháp Eiffel sớm hơn 1 tiếng. Với khoảng 20 000 bóng đèn chiếu sáng, quyết định này cho phép giảm 4 % tiêu thụ điện năng của tháp. Thị trưởng Paris, bà Anne Hildago, phát biểu trong một cuộc họp báo, được Reuters trích dẫn :   “Tháp Eiffel sẽ tắt đèn vào lúc 23 giờ 45 (thay vì 1 giờ sáng), tương ứng với thời gian đóng cửa đối với khách tham quan. Như vậy, về mặt biểu tượng, chúng tôi giảm tiêu thụ năng lượng. Điều này rất quan trọng. Tuy nhiên, Paris sẽ luôn là kinh đô ánh sáng, bởi vì ánh sáng là ý tưởng. Tôi cũng đã nói rằng chúng tôi sẽ không ngừng việc thắp đèn chiếu sáng Paris về đêm và các khu vực xung quanh, để bảo đảm an ninh.”   Thị trưởng Paris cũng cho biết sẽ điều chỉnh các hệ thống đèn chiếu sáng vì mục đích trang trí, ví dụ như ở tòa thị chính Paris và các cơ sở công khác. Kể từ ngày 23/09, tất cả những đèn này sẽ tắt từ lúc 10 giờ tối. Các tòa nhà công cũng giảm nhiệt độ sưởi, duy trì ở mức 18 độ C. Nhiệt độ ở bể bơi hạ xuống còn 25 độ C, thay vì 26 độ C.   Các biện pháp trên được đưa ra nhằm đáp ứng yêu cầu của tổng thống Pháp Emmanuel Macron : cơ sở công nghiệp, hộ gia đình và chính quyền các địa phương giảm 10 % tiêu thụ năng lượng, để ứng phó với việc Nga ngừng cung cấp khí đốt khi mùa đông đang đến gần, cũng như tình trạng giá năng lượng leo thang.     So với một số nước láng giềng châu Âu, Pháp không bị phụ thuộc quá nhiều vào khí đốt của Nga, theo Reuters. Pháp chủ yếu tiêu thụ điện hạt nhân. Tuy nhiên, hiện 26 trong tổng số 58 lò phản ứng hạt nhân tại Pháp đang ngưng hoạt động để bảo trì. Quá trình này bị trì hoãn do đại dịch Covid-19, cộng thêm những trục trặc mới được phát hiện vào đầu năm 2022.    Pháp từ một nước xuất khẩu, giờ phải nhập khẩu điện   Theo Reuters, trong điều kiện bình thường, Pháp sản xuất khoảng 400 000 GWh điện hạt nhân, trong đó có thể xuất khẩu khoảng 10 % khi thời tiết ấm áp. Tuy nhiên, vào mùa đông, Pháp đôi khi phải nhập khẩu năng lượng.   Năm 2022, tập đoàn điện lực hàng đầu của Pháp EDF dự báo sản lượng điện hạt nhân của Pháp chỉ ở mức 280-300 ngàn GWh, đây là con số thấp nhất từ năm 1993. Pháp đã phải nhập khẩu điện từ Bỉ và Đức vào mùa hè vừa qua.   Theo AFP, trong cuộc điều trần tại Quốc Hội Pháp hôm 14/09, giám đốc điều hành EDF, ông Cédric Lewandowski, cho biết các lò phản ứng hạt nhân sẽ sớm hoạt động trở lại.     Tài sản khổng lồ của hoàng gia Anh     Vẫn về thời sự châu Âu, trong tuần qua, hoàng gia Anh thay đổi triều đại sau sự ra đi của nữ hoàng Elizabeth Đệ Nhị vẫn là tâm điểm chú ý của công luận. Nếu như Charles Đệ Tam thừa kế ngai vàng và số tài sản khổng lồ từ mẹ mình, thì những thành viên khác của hoàng gia cũng được thay đổi tước hiệu và trở nên giàu có hơn. Nếu tính tổng cộng, tài sản của hoàng gia, từ các bộ trang sức quý giá đến những lâu đài nguy nga và các bất động sản, có thể lên đến 18 tỷ bảng Anh. Hoàng tử Wiliam chính thức được tấn phong làm “thân vương xứ Wales”, tước vị mà Charles Đệ Tam đã giữ trong hơn 60 năm. Wiliam cũng là người đứng đầu danh sách thừa kế ngai vàng. Thêm vào đó, thân vương xứ Wales cũng được thừa kế khối bất động sản (Crown Estate) trị giá lên đến 1 tỷ đô la, theo CNN. Điều đặc biệt là cả vua Charles III và thái tử Wiliam đều không phải trả thuế đối với thu nhập từ kinh doanh bất động sản của hoàng gia, mặc dù hoàng gia Anh tự nguyện nộp thuế thu nhập cá nhân, theo một thoả thuận với chính phủ Anh năm 1993.    Giảng viên về truyền thông tại đại học Lancaster và cũng là tác giả của một cuốn sách nói về tài chính hoàng gia, bà Lancy, trả lời CNN : “Tất nhiên, tự nguyện nộp thuế thu nhập cá nhân thì không phải theo một tỷ lệ cố định và không phải khai báo số thu nhập tính thuế. Do đó, việc tự nguyện nộp thuế giống như là đưa ra một con số tùy ý nào đó.” Lạm phát giảm nhẹ nhưng vẫn ở mức cao   Nhìn sang Hoa Kỳ, Cục Thống kê thuộc bộ Lao Động nước này công bố hôm 13/09 số liệu về tỷ lệ lạm phát trong tháng 8 giảm nhẹ, ở mức 8,3 %. Giá xăng cũng liên tục giảm trong những tháng vừa qua. Thế nhưng hầu hết các mặt hàng khác đều tăng giá. Điều này cho thấy lạm phát vẫn là gánh nặng đối với các hộ gia đình Mỹ.    Từ Washington, thông tín viên RFI, Guillaume Naudin cho biết cụ thể :   “Tỷ lệ lạm phát tính theo năm giảm từ 8,5 % vào tháng Bảy xuống còn 8,3 % vào tháng Tám vừa qua, nhưng vẫn còn cao. Đặc biệt là tỷ lệ này ổn định trong tháng Sáu và tháng Bảy, nhưng tăng nhẹ trở lại, 0,1 % từ tháng 7 đến tháng 8. Tuy nhiên, chi phí di chuyển bằng máy bay hoặc giá nhiên liệu đã giảm. Giá xăng đã liên tục giảm từ tháng 6.    Thế nhưng, điều này không bù lại được các khoản chi phí khác gia tăng, như giá thực phẩm, giá điện hay giá nhà ở. Trên thực tế, khi không tính đến giá năng lượng và giá thực phẩm - thường có nhiều biến động, lạm phát vẫn ở mức cao, trên 6% trong trong vòng một năm.   Những số liệu này có thể khuyến khích Cục Dự Trữ Liên Bang Mỹ  tiếp tục thực hiện chính sách nâng lãi suất tại cuộc họp vào tuần sau (20-21/09). Dĩ nhiên, tổng thống Joe Biden, hiện đang vận động tranh cử cho cuộc bầu cử giữa kỳ tháng 11, có lẽ hy vọng điều tốt hơn. Joe Biden cũng đã tổ chức một sự kiện nhằm kỷ niệm việc thông qua một văn bản luật gọi là giảm lạm phát vào tháng 8.     Trong bài phát biểu, tổng thống Biden khiêm tốn, không muốn bình luận về các con số được đưa ra. Ngoài ra, Biden cũng hài lòng về thông cáo và ông đã thừa nhận rằng cần phải có thêm thời gian và quyết tâm hơn nữa để làm giảm lạm phát.”    Chính sách “Không muỗi” gây tranh cãi ở Trung Quốc   Về thời sự châu Á, hôm 14/09 vừa qua, một dân biểu Trung Quốc đã đưa ra đề xuất nhằm diệt muỗi trên toàn lãnh thổ Trung Quốc. Đề xuất này, khiến cộng đồng mạng xã hội Trung Quốc xôn xao, được ví giống như một chiến dịch “Không muỗi”, trong khi Bắc Kinh vẫn duy trì chính sách “Không Covid”.   Thông tín viên RFI Stéphane Lagarde tường trình từ Bắc Kinh :   “Đề xuất này đã gây nhiều xôn xao và chẳng để làm gì cả. Bởi vì khi đến tay Quốc Hội Trung Quốc, đề xuất này không thể thực hiện được. Theo Uỷ ban Y tế Quốc gia, “các nghiên cứu về những kỹ thuật tiên tiến để chống muỗi vẫn còn tương đối yếu kém”.    Tuy nhiên, đại biểu Quốc Hội, trong khoá họp của Đại hội đại biểu Nhân dân toàn quốc lần thứ 13 đã nhấn mạnh rằng : đây là cách để “diệt muỗi tận gốc”. Các đại biểu muốn thực hiện một chiến dịch y tế “yêu nước”, nhằm cải thiện môi trường sống một cách toàn diện, thông qua việc giảm mật độ muỗi, diệt muỗi hoàn toàn bằng tất cả các phương tiện.   Theo South China Morning Post, đề xuất này có vẻ “hơi điên rồ”, nhưng các bộ liên quan được yêu cầu có ý kiến, nếu trên 30 dân biểu ký vào đề xuất. Cuối cùng, đề xuất này đã không được thông qua. Các phương tiện truyền thông Nhà nước Trung Quốc, như tờ Nhân dân Nhật báo, đã đưa tin về việc đề xuất bị loại bỏ.    Công tác nghiên cứu và giám sát các mầm bệnh mà loài muỗi (culicidae) lan truyền là một trong những ưu tiên nghiên cứu của Trung Quốc. Tuy nhiên, đề xuất diệt muỗi lần này đã khiến cộng đồng mạng Hoa lục giật mình, khi biết rằng cho đến nay, hàng chục triệu người trong số họ vẫn đang bị cách ly tại gia vì chính sách y tế liên quan đến đại dịch Covid -19. Không Covid” hay “Không có muỗi” ? Trên mạng xã hội, người ta có thể đọc những bình luận như :“xin hãy loại bỏ Omicron trước khi nghĩ đến việc diệt côn trùng”.
    9/17/2022
    8:57
  • Elizabeth Đệ Nhị và những thành tựu của vị Nữ hoàng thời phi thực dân hóa
    Sau 70 năm trị vì, đứng đầu nhà nước quân chủ lập hiến, Nữ hoàng Anh Elizabeth Đệ Nhị đã qua đời ở tuổi 96 vào chiều ngày 08/09/2022. Với sức mạnh mềm, Nữ hoàng đã cứu lấy hoàng gia, duy trì sức ảnh hưởng của Anh Quốc trong thời hiện đại, ngay cả khi cánh cửa thực dân đã đóng lại ở đất nước mà "mặt trời không bao giờ lặn". Ngay khi có thông tin sức khoẻ của Nữ hoàng suy yếu, chiều hôm 08/09, nhiều người đã đến trước điện Buckingham để cầu nguyện. Cho đến khi thông tin bà qua đời, chính thức được công bố vào chiều tối cùng ngày, quảng trường trước điện Buckingham đã chật kín. Người cầm hoa, người cầm nến, tưởng nhớ, tỏ lòng thành kính đối với vị Nữ hoàng của hàng triệu người dân trên toàn thế giới. Đám đông đồng thanh hát quốc ca “God Save the Queen” – “Xin chúa phù hộ Nữ hoàng”. Một số người không cầm được nước mắt.  “Tôi chưa từng là một người hâm mộ hoàng gia, và tôi không biết tại sao tôi lại xúc động đến vậy. Tôi chỉ nghe tin bà mất cách nay vài phút thôi. Trước đó, tôi không nghĩ là tôi sẽ đau lòng như thế này. Tôi cũng vừa mới nhận ra là Nữ hoàng là một người rất quan trọng, nhất là đối với sự ổn định.”  Biểu tượng của sự ổn định Sự ổn định đó, đến từ cách tiếp cận bình tĩnh, có chút trấn an của Nữ hoàng, theo Forbes. Elisabeth II đưa ra những bài phát biểu trong lúc đất nước cần bà nhất : từ cuộc khủng hoảng năm 1956 khi Ai Cập chiếm giữ kênh đào Suez, làm suy giảm sức ảnh hưởng Anh Quốc, hay cuộc khủng hoảng lao động những năm 1980, cho đến các vụ khủng bố năm 2005 ở Luân Đôn và cả trong đại dịch Covid-19. Theo tác giả của cuốn Queen of our Times, ông Robert, được AP trích dẫn : “Trong thế giới mà chính trị và chính trị gia thường làm cho người ta thất vọng thì bà ấy là người thể hiện sự chân thành.” Bà đã vượt qua rào cản giai cấp, khiến những người theo chủ nghĩa “cộng hòa” cũng phải miễn cưỡng tôn trọng bà cũng như thể chế mà bà trị vì.   Người cứu lấy hoàng gia Anh Vào những năm đầu của thế kỷ 20, khi chế độ quân chủ của Anh dường như có nguy cơ bị xoá bỏ giống như nhiều chế độ khác. Nữ hoàng Elizabeth II là người thực sự cứu lấy hoàng gia, trang Vanity Fair khẳng định. Năm 1947, trong dịp sinh nhật lần thứ 21, khi đó Elizabeth, tên đầy đủ là Elizabeth Alexandra Mary, khi vẫn còn là công chúa bà đã tuyên thệ : “ Tôi tuyên bố trước toàn thể dân chúng, tôi sẽ cống hiến cả cuộc đời mình, dù ngắn hay dài để phục vụ mọi người và phục vụ hoàng gia vĩ đại nhất của tất cả chúng ta”, hãng tin Reuters trích dẫn.  Cam kết đó, Nữ hoàng đã thực hiện trọn vẹn. Chỉ hai ngày trước khi qua đời, tay chống gậy, vẻ mặt yếu ớt, bà đã thực hiện nghi thức bổ nhiệm tân thủ tướng Anh Liz Truss, hôm 06/09 tại lâu đài Balmoral ở Scotland.   Chế độ quân chủ lập hiến thời hiện đại Qua nhiều thập kỷ đầy biến động chính trị, xã hội và văn hóa, Elizabeth Đệ Nhị đã thành công duy trì chế độ quân chủ và sự phổ biến của Hoàng Gia, theo hãng tin Reuters. Khi nước Anh phát triển thành một xã hội bình đẳng hơn, giai cấp thống trị phải nhường chỗ cho tầng lớp trung lưu. Những người theo hệ tư tưởng cha truyền con nối mất chỗ đứng trong Quốc Hội Anh. Bà đã tìm cách hiện đại hoá chế độ quân chủ, đưa thể chế vào thế giới hiện đại.   Elisabeth Đệ Nhị đã xuất hiện trên truyền hình thường xuyên và nhiều lần trò chuyện trực tiếp với người dân. Bà cũng điều chỉnh cách nhìn nhận về cuộc hôn nhân hoàng gia trong thế giới hiện đại, chấp thuận ly hôn và tự do yêu đương. Tạp chí Forbes cho biết bà cũng “chạy theo” công nghệ, lần đầu tiên đăng bài trên Twitter vào năm 2014. Nữ hoàng cũng là vị quân vương đầu tiên gửi lời chúc Giáng Sinh hàng năm qua video. Giảng viên lịch sử tại đại học Luân Đôn, bà Anna Whitelock trả lời hãng tin Reuters : “ Định nghĩa thành công của bất kỳ vị quân vương nào đó là duy trì chế độ quân chủ và bảo đảm sự kế vị. Đó là những gì bà ấy làm được. Bà đã duy trì chế độ quân chủ qua thời kỳ vạn biến, và bảo đảm có người kế vị.”  Đối với phần lớn thế giới, Elizabeth Đệ Nhị là hiện thân của nước Anh. Hình ảnh Nữ hoàng xuất hiện trên đồng bảng Anh, những con tem hay những tấm thiệp. Thế nhưng bà lại là một người bí ẩn, không bao giờ trả lời phỏng vấn và hiếm khi bày tỏ cảm xúc hoặc đưa ra quan điểm cá nhân trước công chúng, Reuters nhắc lại Nữ hoàng không tham gia vào chính trị, không nắm thực quyền. Hoàng gia mà bà đại diện chỉ mang tính chất tượng trưng, đại diện cho truyền thống dòng tộc và sự thống nhất của quốc gia.  Nữ hoàng thời phi thực dân hóa Giáo sư tại đại học Birmingham, ông Kehinde Andrews, và cũng tác giả của cuốn “Thời đại mới của đế quốc” (The new age of empire), cho rằng tùy theo định nghĩa “làm tròn trách nhiệm là gì”. “Nếu như làm trong nghĩa vụ của một Nữ hoàng đại diện cho quyền tối cao của người da trắng và đại diện cho mối liên hệ với chủ nghĩa thuộc địa, thì tôi nghĩ rằng đúng là bà ý đã làm rất tốt”, Reuters trích dẫn. Trong suốt thời gian trị vì, Nữ hoàng đã chứng kiến sự tan rã của gần như toàn bộ Đế Quốc Anh và sự ra đời của khoảng 50 quốc gia độc lập. Elizabeth Đệ Nhị đã giúp Anh Quốc làm mờ đi một “lịch sử phi thực dân hóa đẫm máu”, với tư cách là một nguyên thủ quốc gia và cũng là quân chủ của 15 quốc gia thuộc Khối thịnh vượng chung (Common Wealth). Tổ chức liên chính phủ này, gồm hơn 50 nước, hầu hết từng là thuộc địa của Anh Quốc, gia nhập trên tinh thần tự nguyện. Nữ hoàng phát biểu trước Quốc Hội Anh về tổ chức này năm 1997:  “Trong suốt 25 năm trị vì, tôi đã chứng kiến đế chế trở thành một khối thịnh vượng chung. Ngai vàng, từng là hiện thân của sự thống trị, nay trở thành biểu tượng của sự liên kết tự do và tự nguyện. Đây là một sự tiến bộ chưa từng có.”  Khối Thịnh Vượng Chung “bình đẳng” Song hành cùng 15 thủ tướng Anh, Nữ hoàng Elizabeth được ví như “hoàng thân trao trả độc lập cho nhiều quốc gia nhất trên thế giới’, theo Le Monde. Năm 1953, khi thời đại Elisabeth II chính thức được mở ra, cũng là thời điểm mà quá trình thực dân hoá diễn ra nhanh chóng. Dù không có thực quyền chính trị, nhưng tài ngoại giao, khéo léo của bà đã giúp dàn xếp các cuộc trao trả độc lập diễn ra trong hoà bình cho 32 quốc gia và vùng lãnh thổ, trong đó có Hồng Kông và Nam Phi, theo The Independant.  Phải kể đến mối quan hệ nhạy cảm giữa Anh Quốc với các nước thuộc địa cũ của Anh ở châu Phi mà Nữ hoàng đã cố gắng duy trì. Trong 70 năm qua, Elizabeth II đã đến thăm 25 quốc gia ở châu Phi, (trong tổng số gần 130 nước), không ngừng củng cố mối quan hệ của mình với các nước châu Phi thuộc Khối Thịnh Vượng Chung. Giảng viên tại đại học Sciences Po Strasbourg bà Virginie Roiron cho biết trên đài RFI Pháp ngữ :   “Từ năm 1952-1953, Nữ hoàng đã cố gắng để tổ chức này thống nhất và không bị tan rã. Phải kể đến chuyến thăm Ghana của Nữ hoàng năm 1961. Mối lo ngại vào thời điểm đó là Ghana xích lại gần Liên Xô. Chuyến thăm của Nữ hoàng lúc đó rất quan trọng, để chỉ ra rằng khối Thịnh Vượng Chung không phải là đế quốc Anh dưới một hình thức khác mà là một tổ chức đa chủng tộc. Với tư cách là lãnh đạo của khối, Nữ hoàng đã thực hiện những hành động khá là kín đáo. Ví dụ như tổ chức hội nghị thượng đỉnh ở Lusaka, thủ đô Zambie - thuộc địa cũ của Anh, hay việc tìm ra giải pháp cho phép Zimbabwe độc lập và cả lời mời Nelson Mandela ngay khi ông ra khỏi tù, ngay cả khi ông vẫn chưa chính thức trở thành lãnh đạo của một nước thuộc khối Thịnh Vượng Chung. Những hành động của bà nhằm mục đích làm vững chắc khối, Nữ hoàng thúc đẩy sự bình đẳng trong khối”.  Cam kết chống phân biệt chủng tộc Theo Washington Post, bà đã từng làm việc “sau hậu trường” để khiến Khối Thịnh Vượng Chung lên án phân biệt chủng tộc ở Nam Phi, nhưng lại bị chính phủ của thủ tướng Margaret Thatcher phản đối. Nữ hoàng cũng là người ủng hộ phong trào Black Lives Matter, trong khi gia đình hoàng gia lại bị cáo buộc có thái độ phân biệt chủng tộc, liên quan đến cặp đôi hoàng gia xứ Sussex Harry - Meghan.   Ngoài ra, Elizabeth Đệ Nhị cũng là một trong những người tích cực hoạt động từ thiện. Theo The Guardian, Nữ hoàng là một người làm từ thiện nhiều hơn bất kỳ vị vua nào khác trong lịch sử. Cá nhân bà hỗ trợ hơn 600 tổ chức từ thiện, trong tổng số 3000 tổ chức trên thế giới mà toàn bộ thành viên hoàng gia cùng hỗ trợ, theo Borgen Magazine.   Tương lai của một nước Anh vắng bóng Nữ hoàng Sự ra đi của Elizabeth II chấm dứt kỷ nguyên trị vì lâu nhất của hoàng gia Anh, đặt lên câu hỏi liệu người kế vị, vua Charles III có tiếp nối, duy trì sự hiện diện của hoàng gia Anh cũng như sự tồn tại của Khối Thịnh Vượng chung, giống như cách mà Nữ hoàng đã làm hay không. Được chỉ định nối dõi hoàng tộc từ năm 3 tuổi, nhưng lên ngôi ở tuổi 73. Le Monde nhận định rằng đây có lẽ là số phận “bi kịch” của một vị vua lớn tuổi vì thời gian trị vì của ông sẽ ngắn hơn nhiều so với mẹ của mình. Vị vua mới khó có thể giành được tình cảm và sự quan tâm đông đảo của công chúng so với cố Nữ hoàng. Cách trị vì của hoàng gia Anh cũng sẽ khác : hiện đại hơn, cam kết nhiều hơn, nhất là với các vấn đề về môi trường - một chủ đề mà Charles III đặc biệt quan tâm.
    9/10/2022
    9:26
  • Gorbachev : "Người cải tổ" hay "kẻ phản bội" Liên Xô ?
    Cựu tổng thống Liên Xô Mikhail Gorbachev qua đời làm dấy lên ý kiến trái chiều về sự nghiệp chính trị của giải Nobel Hòa Bình năm 1990 ; Người dân Nga sẽ không được dễ dàng vào Liên Hiệp Châu Âu do hệ quả từ cuộc chiến ở Ukraina ; Trung Quốc chính thức bị Liên Hiệp Quốc lên án có nhiều hành vi có thể gọi là « tội ác chống nhân loại » đối với thiểu số Hồi Giáo ở Tân Cương ; Thiên tai đẩy Pakistan bên bờ phá sản như Sri Lanka. Trên đây là một số chủ đề của Tạp chí Thế giới Đó Đây tuần này. Gorbachev : « Người cải tổ » hay « kẻ phản bội » Liên Xô Tổng thống Nga Vladimir Putin không dự lễ tang ông Mikhail Gorbachev, được tổ chức theo nghi thức tang lễ cấp quốc gia với « sự giúp đỡ của Nhà nước » ngày 03/09/2022 tại Matxcơva. Tuy nhiên, chủ nhân điện Kremlin đã đến viếng cố tổng thống Liên Xô hôm 01/09 tại Bệnh viện Trung ương. Hình ảnh đối lập của hai nhà lãnh đạo trở thành chủ đề tranh luận của báo chí Pháp. Báo La Croix ngày 01/09 so sánh : « Năm 1989, Gorbachev muốn giúp chế độ biến chuyển tốt lên để ngăn chặn tắm máu ở châu Âu khi bức tường Berlin sụp đổ. Hơn ba mươi năm sau, Vladimir Putin thì ngược lại, đã không ngần ngại tiến hành một cuộc chiến tranh tàn khốc giữa lòng châu Âu, nhân danh nước Nga ». Tại Nga, sự nghiệp của ông Gorbachev, người được trao giải Nobel Hòa Bình năm 1990, trở thành chủ đề bình luận với những ý kiến trái chiều ngay khi có thông tin ông qua đời. Thông tín viên RFI Anissa El Jabri tại Matxcơva tường thuật : « Những phản ứng đầu tiên được thể hiện qua cách nhìn trái ngược tại Nga về ông Mikhail Gorbachev. Các cơ quan thông tấn Nhà nước đưa tin đầu tiên nhưng không một kênh truyền hình nào cắt ngang chương trình của họ vì thông tin này. Chính các mạng xã hội mới nhắc lại sự nghiệp cải cách của cựu tổng thống Liên Xô và nhấn mạnh ông muốn cùng lúc thay đổi chính trị và thay đổi kinh tế nhưng đã không thành công. Những người kính cẩn trước linh hồn ông thường là nhà báo của các cơ quan truyền thông bị liệt là « cơ quan nước ngoài » năm ngoái và đã ngừng hoạt động sau nhiều đạo luật về thông tin sai lệnh kể từ khi quân đội Nga vào Ukraina. Họ chủ yếu hoan nghênh một người đã giúp tạo tự do ngôn luận. Ngược lại, trên các kênh Telegram, được gọi là yêu nước, rất nhiều người hoan hỉ khi cựu tổng thống Liên Xô qua đời và gọi ông là « kẻ phản bội ». Tại quốc gia đang chịu trừng phạt chưa từng có, câu hỏi được đặt ra nhiều nhất tối 30/08 trên internet Nga là « Những người bạn phương Tây của Gorbachev sẽ đến dự lễ tang của ông ở Nga không ? ». Nhiều người khác thì nhắc lại là vị lãnh đạo được trao giải Nobel Hòa bình, năm 1997 từng quay quảng cáo cho bánh Pizza Hut, thương hiệu này hiện giờ đã rời khỏi Nga ». Chính quyền Matxcơva tuyên truyền châu Âu « cấm chó và người Nga » Công dân Nga không bị cấp nhập cảnh vào Liên Hiệp Châu Âu nhưng kể từ giờ họ sẽ phải chờ « lâu hơn », với thủ tục « khó hơn ». Quyết định đình chỉ hoàn toàn thỏa thuận nới lỏng quy định thị thực ký với Matxcơva năm 2007, được ngoại trưởng các nước Liên Âu thông qua hôm 31/08 tại Praha (CH Séc), sẽ « làm giảm đáng kể số lượng thị thực mới được các nước thành viên Liên Âu cấp » cho người Nga, theo thông báo của người đứng đầu ngành ngoại giao châu Âu Josep Borrell. Cấm hay không cấm người Nga vào châu Âu ? Trước cuộc họp của ngoại trưởng các nước Liên Âu trong hai ngày 30 và 31/08, vấn đề này đã gây chia rẽ các nước thành viên. Tại Nga, một phần người dân hay đi du lịch không hiểu tại sao họ bị nhắm đến, trong khi chính quyền Matxcơva tìm được cái cớ để tuyên truyền rằng châu Âu « cấm chó và người Nga », theo bình luận ngày 30/08 của blogger Vladimir Varlamov, rất được theo dõi ở Nga : « Một trong những trục tuyên truyền quan trọng nhất là sự đối lập giữa Nga và phương Tây. Người ta nói với người dân Nga rằng « phương Tây muốn phá hủy chúng ta vì chúng ta là người Nga ». Và thế là thành công. Những người không đi du lịch châu Âu thì nghĩ rằng bên đó có kiểu « cấm chó và người Nga ». Từ giờ, các nhà truyền thông của điện Kremlin đã tìm được đồng minh hữu ích nhất, đó là các nhà lãnh đạo châu Âu. Lập luận của họ là món quà đẹp nhất cho ông Putin. Trước đây, họ khẳng định là không xung đột với điện Kremlin, nhưng giờ họ đang xung đột với người dân bất chấp lập trường và niềm tin của những người đó. Châu Âu muốn trừng phạt, không chỉ đối với những người phát động và ủng hộ việc gửi quân sang Ukraina, mà tất cả các công dân Nga. Tôi tin chắc là khi cuộc tranh luận này được nêu lên, điện Kremlin vỗ tay hoan nghênh và mở rượu sâm banh đắt tiền ăn mừng. Ông Putin chỉ còn phải nghĩ đến cách làm ngừng chảy máu chất xám và tài chính hoặc làm thế nào để bịt miệng các nhà đối lập và nhà báo. Các chính khách châu Âu đang làm việc này cho ông ấy ». Liên Hiệp Quốc nêu khả năng Trung Quốc phạm « tội ác chống nhân loại » ở Tân Cương Cao ủy Nhân Quyền Liên Hiệp Quốc Michelle Bachelet đã chờ đến những phút chót của nhiệm kỳ vào ngày 31/08 mới công bố báo cáo 46 trang về khả năng Trung Quốc « phạm tội ác chống nhân loại » ở Tân Cương đối với các tộc người thiểu số theo đạo Hồi. Bản báo cáo nêu 5 cáo buộc chính : mô hình giam giữ tùy tiện quy mô lớn, ít nhất từ năm 2017 đến 2019 ; những cáo buộc về tra tấn là « khả tín » ; có nhiều nhân chứng về việc hạn chế sinh sản ; tôn giáo bị hình sự hóa ; về lao động « cưỡng bức » thì cần thêm « chi tiết rõ ràng hơn ». Trung Quốc bác bỏ tất cả những cáo buộc này. Trước đó, Bắc Kinh không ngừng gây sức ép ngăn Văn phòng Cao ủy Nhân quyền Liên Hiệp Quốc (HCDH) công bố báo cáo. Ngày 01/09, tổ chức Ân Xá Quốc Tế đánh giá bản báo cáo đã « đưa ra ánh sáng quy mô và mức độ nghiêm trọng của các vụ vi phạm nhân quyền diễn ra ở Tân Cương ». Trước đó, Ân Xã Quốc Tế, cùng với các tổ chức bảo vệ nhân quyền khác, đã chỉ trích bà Michelle Bachelet trì hoãn công bố báo cáo, theo phát biểu với RFI ngày 30/08 của ông Jean-Claude Samouiller, chủ tịch Amnesty International tại Pháp : « Lập trường của tổ chức Ân Xá Quốc Tế là yêu cầu công bố khẩn cấp bản báo cáo của cao ủy Nhân quyền Liên Hiệp Quốc Michelle Bachelet được trông chờ từ hai năm nay. Thứ hai, Ân Xá Quốc Tế cũng yêu cầu bà Michelle Bachelet công bố bản báo cáo chuyến công du Trung Quốc và vùng Tân Cương của bà vào tháng 05/2022. Các tổ chức bảo vệ nhân quyền đều nóng lòng chờ đợi những bản báo cáo này. Vì thế, nếu không công bố thì đó là điều bất công lớn cho các nạn nhân người Duy Ngô Nhĩ, người Uzebekistan bị đọa đày. Người ta nói đến hơn 1 triệu người bị dồn vào các trại cải tạo mà theo cách gọi của chính quyền là « các trung tâm huấn nghiệp » ở Tân Cương. Do đó, cộng đồng quốc tế phải biết được chuyện gì đang xảy ra ở vùng lãnh thổ phía đông Trung Quốc này, cũng như chiến dịch trấn áp mà các tộc người thiểu số theo đạo Hồi phải hứng chịu. Chuyến công du Trung Quốc vào tháng 05 của bà Michelle Bachelet làm người ta có cảm giác là chuyến thăm có hướng dẫn. Bà không thể gặp những người mà bà muốn, không thể phỏng vấn các nạn nhân người thiểu số hay thân nhân của những người bị trấn áp. Thực tế, chuyến công du của cao ủy Nhân quyền Liên Hiệp Quốc chẳng có ích gì, bà Bachelet đã bị thao túng hoàn toàn. Giờ Trung Quốc tìm mọi cách tác động để bản báo cáo không được công bố. Bắc Kinh gây sức ép với các đồng minh để bản báo cáo nằm im trong ngăn kéo. Đó là điều mà chúng tôi, tổ chức Ân Xá Quốc Tế, và tất cả các tổ chức bảo vệ nhân quyền khác, lên án ». Mưa lũ đẩy Pakistan bên bờ phá sản như Sri Lanka Tình hình nhân đạo cũng bị khủng hoảng tại Pakistan, nơi mưa lũ kéo dài từ ba tháng qua và là đợt lũ lụt tồi tệ nhất trong lịch sử nước này : hơn 1/ 3 diện tích đất nước chìm dưới nước lũ, hơn 1.100 người chết lũ, 33 triệu người trên tổng số 220 triệu dân bị tác động, hơn 800.000 hecta mùa màng bị phá hủy. Thiên tai trở thành thảm họa kinh tế. Đất nước có nguy cơ lâm cảnh phá sản như Sri Lanka. Ngập lụt nghiêm trọng đặc biệt ở các vùng Penjab và Sind, được coi là các vựa lương thực của Pakistan. Tình trạng khan hiếm xuất hiện ở ngoài chợ trên cả nước khiến giá cả tăng vọt, như quang cảnh được thông tín viên RFI Sonia Khezali ghi lại ở Penjab ngày 01/09. Bà Mukhtar Bibi cho biết : « Tôi rất đói, tôi không có gì để ăn từ sáng nay. Tôi nghĩ là ít ra mình cũng được một gói bánh quy ở đây, nhưng nhìn xem làm sao tôi có thể nhận được gì ở đây. Chỉ toàn đàn ông và họ đẩy chúng tôi. Tôi có một con gái và một con trai và chắc chắn chúng tôi phải sống trong cảnh nhục nhã này ». Thủ tướng Shehbaz Sharif cho biết Pakistan cần ít nhất 10 tỷ đô la để sửa chữa cơ sở hạ tầng. Chính phủ Islamabad, dù được các tổ chức phi chính phủ tại chỗ hỗ trợ, không thể đáp ứng hết nhu cầu của người bị nạn. Trả lời RFI ngày 30/08, bà Caroline Duconseille, phụ trách tổ chức Người khuyết tật Quốc tế (Handicap international) tại Pakistan, kêu gọi cộng đồng quốc tế hỗ trợ khẩn cấp và cả về lâu dài : « Tiếc là cuộc khủng hoảng này xảy ra vào đúng lúc Pakistan đang gặp khủng hoảng kinh tế nghiêm trọng, vì thế số dân cư bị tác động hiện nay là những người sẽ khó có thể tìm lại được mức sống bình thường nào đó sau đợt thiên tai này. Thông điệp chúng tôi muốn gửi đi là đúng, chúng tôi cần mọi thứ ngay lập tức. Nhưng cũng cần cả viện trợ sau này để giúp đất nước tái xây dựng và hỗ trợ người dân tìm lại được cuộc sống bình thường, được tiếp cận đầy đủ với dịch vụ y tế. Nhiều cơ sở y tế đã bị phá hủy, trường học cũng bị hư hỏng nên cần phải bảo đảm rằng mọi công trình sẽ được tái thiết. Do đó, chúng tôi sẽ cần hỗ trợ cả về lâu dài chứ không chỉ khẩn cấp như hiện nay ».
    9/3/2022
    9:35

Acerca de TẠP CHÍ ĐẶC BIỆT

Sitio web de la emisora

Escucha TẠP CHÍ ĐẶC BIỆT, Los 40 Principales Mexico y muchas más emisoras de todo el mundo con la aplicación de radio.es

TẠP CHÍ ĐẶC BIỆT

TẠP CHÍ ĐẶC BIỆT

Descarga la aplicación gratis y escucha radio y podcast como nunca antes.

Tienda de Google PlayApp Store

TẠP CHÍ ĐẶC BIỆT: Radios del grupo